<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>ムラサキ科 | Ecological Notes Web</title>
	<atom:link href="https://ecological-information.com/archives/tag/boraginaceae/feed" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://ecological-information.com</link>
	<description>生き物の分類・生態・進化が分かるサイト</description>
	<lastBuildDate>Thu, 12 Mar 2026 05:03:25 +0000</lastBuildDate>
	<language>ja</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	

<image>
	<url>https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/07/ecological-information-favicon-150x150.jpg</url>
	<title>ムラサキ科 | Ecological Notes Web</title>
	<link>https://ecological-information.com</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
<atom:link rel="hub" href="https://pubsubhubbub.appspot.com"/>
<atom:link rel="hub" href="https://pubsubhubbub.superfeedr.com"/>
<atom:link rel="hub" href="https://websubhub.com/hub"/>
<atom:link rel="self" href="https://ecological-information.com/archives/tag/boraginaceae/feed"/>
	<item>
		<title>キュウリグサ・ミズタビラコ・ハナイバナの違いは？ワスレナグサ・ノハラムラサキとの違いは？似た種類の見分け方を解説</title>
		<link>https://ecological-information.com/archives/12390</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Ikeda, K.]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 09 Apr 2024 08:17:17 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[植物]]></category>
		<category><![CDATA[ムラサキ科]]></category>
		<category><![CDATA[分類]]></category>
		<category><![CDATA[園芸]]></category>
		<category><![CDATA[形態]]></category>
		<category><![CDATA[雑草]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://ecological-information.com/?p=12390</guid>

					<description><![CDATA[キュウリグサとミズタビラコはいずれもムラサキ科キュウリグサ属に含まれ、全縁の葉・さそり型花序・青い花冠・付属体の存在で特徴づけられる越年草です。特にキュウリグサは知名度が高く、春になると咲く青色の可愛い花として人気があり [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="wpulike wpulike-heart "><div class="wp_ulike_general_class wp_ulike_is_restricted"><button type="button" aria-label="いいねボタン" data-ulike-id="12390" data-ulike-nonce="766b0efdff" data-ulike-type="post" data-ulike-template="wpulike-heart" data-ulike-display-likers="" data-ulike-likers-style="popover" class="wp_ulike_btn wp_ulike_put_image wp_post_btn_12390"></button><span class="count-box wp_ulike_counter_up" data-ulike-counter-value="+2"></span>			</div></div>
	
<p class="wp-block-paragraph">キュウリグサとミズタビラコはいずれもムラサキ科キュウリグサ属に含まれ、全縁の葉・さそり型花序・青い花冠・付属体の存在で特徴づけられる越年草です。特にキュウリグサは知名度が高く、春になると咲く青色の可愛い花として人気があります。<strong><span class="marker-under-red">キュウリグサとミズタビラコは小花柄の長さなどを確認すると簡単に区別できるでしょう。ハナイバナは属は異なりますが似た場所に生えキュウリグサに似た種類として知られます。こちらは花の付き方を観察するのが最も簡単に区別できると思います。ワスレナグサやノハラムラサキも似ていますが、成長の仕方やサイズがかなり異なっています。</span></strong>本記事ではキュウリグサ属の分類・形態について解説していきます。</p>




  <div id="toc" class="toc tnt-number toc-center tnt-number border-element"><input type="checkbox" class="toc-checkbox" id="toc-checkbox-2" checked><label class="toc-title" for="toc-checkbox-2">目次</label>
    <div class="toc-content">
    <ol class="toc-list open"><li><a href="#toc1" tabindex="0">キュウリグサ・ミズタビラコとは？</a></li><li><a href="#toc2" tabindex="0">キュウリグサとミズタビラコの違いは？</a></li><li><a href="#toc3" tabindex="0">キュウリグサとハナイバナの違いは？</a></li><li><a href="#toc4" tabindex="0">キュウリグサとワスレナグサ・ノハラムラサキの違いは？</a></li><li><a href="#toc5" tabindex="0">引用文献</a></li></ol>
    </div>
  </div>

<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc1">キュウリグサ・ミズタビラコとは？</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">キュウリグサ（胡瓜草） <em>Trigonotis peduncularis</em> は別名タビラコ（田平子）。日本の北海道・本州・四国・九州・琉球；アジアの温帯～暖帯に広く分布し、畑や路傍に生える越年草です（神奈川県植物誌調査会，2018）。和名は揉むとキュウリのような匂いがすることに由来します。</p>



<p class="wp-block-paragraph">ミズタビラコ （水田平子）<em>Trigonotis brevipes</em> は日本の本州・四国・九州に分布し、山地の渓谷の湿地に生える多年草です。</p>



<p class="wp-block-paragraph">いずれもムラサキ科キュウリグサ属に含まれ、葉は全縁で、「さそり型花序」というサソリの尾（厳密には「終体」または「後腹部」と呼ばれる部分）に似た特殊な花序をつける点が大きな特徴です。また花は多くのムラサキ科と似ており、花冠の中央には「付属体」と呼ばれる突起物がある点が独特でしょう。キュウリグサ属としては分果が四面体になるという共通点もあります。</p>



<p class="wp-block-paragraph">特にキュウリグサに関しては春の3〜5月になると直径約2mmしかない小さな淡青紫色の花を咲かせ、都市部の路肩でも頻繁に観察することができる雑草の一種であると言えとても有名です。植物図鑑でも真っ先に取り上げられる一種です。</p>



<p class="wp-block-paragraph">ただ、キュウリグサにはキュウリグサ属だけでなく、ムラサキ科にもいくつかよく似た近縁種が知られており、慣れればそれほど区別が難しいことはありませんが、最初は判断に迷うことがあるかもしれません。</p>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc2">キュウリグサとミズタビラコの違いは？</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">キュウリグサとミズタビラコを区別するのは比較的簡単です（神奈川県植物誌調査会，2018）。</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><span class="marker-under-red">キュウリグサでは小花柄（花と植物体を繋ぐ細い部分）は萼と同長かより長く、花後は花序が反曲するのに対して、ミズタビラコでは小花柄は萼より短く、花後も花序が直立するという違いがあります。</span></strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">要するにキュウリグサでは小花柄が明らかに長く、花序が曲がりくねっていることが多いということです。</p>



<p class="wp-block-paragraph">また生息環境に関しても、キュウリグサでは畑や路傍に生え、極めて一般的に観察することができますが、ミズタビラコは山地の渓谷の湿地という局所的な環境にしか生えておらず、中々観察することは難しいでしょう。</p>



<p class="wp-block-paragraph">変種として分果の背面に環状の付属体があるコシジタビラコ <em>Trigonotis brevipes</em> var. <em>coronata</em> も知られています。 </p>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-%E3%82%AD%E3%83%A5%E3%82%A6%E3%83%AA%E3%82%B0%E3%82%B5-%E5%85%A8%E5%BD%A2-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-%E3%82%AD%E3%83%A5%E3%82%A6%E3%83%AA%E3%82%B0%E3%82%B5-%E5%85%A8%E5%BD%A2-1024x768.jpg" alt="キュウリグサの全形" class="wp-image-12395" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-キュウリグサ-全形-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-キュウリグサ-全形-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-キュウリグサ-全形-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-キュウリグサ-全形.jpg 1280w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>キュウリグサの全形｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-%E3%82%AD%E3%83%A5%E3%82%A6%E3%83%AA%E3%82%B0%E3%82%B5-%E8%91%89%E4%B8%8A%E9%9D%A2-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-%E3%82%AD%E3%83%A5%E3%82%A6%E3%83%AA%E3%82%B0%E3%82%B5-%E8%91%89%E4%B8%8A%E9%9D%A2-1024x768.jpg" alt="キュウリグサの葉上面" class="wp-image-12397" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-キュウリグサ-葉上面-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-キュウリグサ-葉上面-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-キュウリグサ-葉上面-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-キュウリグサ-葉上面-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-キュウリグサ-葉上面.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>キュウリグサの葉上面｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-%E3%82%AD%E3%83%A5%E3%82%A6%E3%83%AA%E3%82%B0%E3%82%B5-%E8%91%89%E4%B8%8B%E9%9D%A2-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-%E3%82%AD%E3%83%A5%E3%82%A6%E3%83%AA%E3%82%B0%E3%82%B5-%E8%91%89%E4%B8%8B%E9%9D%A2-1024x768.jpg" alt="キュウリグサの葉下面" class="wp-image-12398" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-キュウリグサ-葉下面-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-キュウリグサ-葉下面-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-キュウリグサ-葉下面-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-キュウリグサ-葉下面-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-キュウリグサ-葉下面.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>キュウリグサの葉下面｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-%E3%82%AD%E3%83%A5%E3%82%A6%E3%83%AA%E3%82%B0%E3%82%B5-%E8%8A%B1-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-%E3%82%AD%E3%83%A5%E3%82%A6%E3%83%AA%E3%82%B0%E3%82%B5-%E8%8A%B1-1024x768.jpg" alt="キュウリグサの花：小花柄は長い。" class="wp-image-12396" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-キュウリグサ-花-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-キュウリグサ-花-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-キュウリグサ-花-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3275-キュウリグサ-花.jpg 1280w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>キュウリグサの花：小花柄は長い。｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image aligncenter size-large is-resized"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/trigonotis-brevipes-whole-shape-768x1024.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="768" height="1024" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/trigonotis-brevipes-whole-shape-768x1024.jpg" alt="ミズタビラコの全形：かなり大型" class="wp-image-12409" style="width:546px;height:auto" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/trigonotis-brevipes-whole-shape-768x1024.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/trigonotis-brevipes-whole-shape-225x300.jpg 225w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/trigonotis-brevipes-whole-shape.jpg 1024w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px"></a><figcaption class="wp-element-caption">ミズタビラコの全形：かなり大型｜By Qwert1234 – Qwert1234’s file, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=40620789</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/trigonotis-brevipes-leaf-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/trigonotis-brevipes-leaf-1024x768.jpg" alt="ミズタビラコの葉" class="wp-image-12407" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/trigonotis-brevipes-leaf-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/trigonotis-brevipes-leaf-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/trigonotis-brevipes-leaf-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/trigonotis-brevipes-leaf-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/trigonotis-brevipes-leaf.jpg 1920w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption class="wp-element-caption">ミズタビラコの葉｜By Qwert1234 – Qwert1234’s file, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=40620869</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/trigonotis-brevipes-flower-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/trigonotis-brevipes-flower-1024x768.jpg" alt="ミズタビラコの花：小花柄は短くほとんど目立たない、普通花冠は青みがかるがこの個体は白い。" class="wp-image-12408" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/trigonotis-brevipes-flower-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/trigonotis-brevipes-flower-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/trigonotis-brevipes-flower-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/trigonotis-brevipes-flower-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/trigonotis-brevipes-flower.jpg 1920w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption class="wp-element-caption">ミズタビラコの花：小花柄は短くほとんど目立たない、普通花冠は青みがかるがこの個体は白い。｜By Qwert1234 – Qwert1234’s file, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=40620770</figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc3">キュウリグサとハナイバナの違いは？</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">分類上はキュウリグサはミズタビラコと近いですが、実際に生えている生息地という観点ではむしろハナイバナとの違いの方が気になる人が多いかもしれません。</p>



<p class="wp-block-paragraph">ハナイバナ（葉内花） <em>Bothriospermum zeylanicum</em> は日本の北海道・本州・四国・九州・琉球・小笠原；朝鮮・中国・東南アジア・インド・中央アジアに分布し、畑や道ばたに生える一年草〜越年草です。</p>



<p class="wp-block-paragraph">分類学上重視されるキュウリグサとハナイバナの一番大きな違いとしては果実の形で、キュウリグサでは表面が平滑なのでツルツルですが、ハナイバナでは表面が短い突起が密生するためザラザラしているという点です。</p>



<p class="wp-block-paragraph">ただ、果実は地味なので分かりにくいかもしれません。</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><span class="marker-under-red">別の分かりやすい違いとしては、キュウリグサではさそり形花序を作るのに対して、ハナイバナでは花が単生し上部の葉腋につくという点が挙げられます。</span></strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">したがって、ハナイバナではキュウリグサのようなクネクネした花序を見ることはありません。この特徴は「<ruby>葉内花<rt>はないばな</rt></ruby>」という和名の由来になっており、葉と葉の間に花がつくことから命名されています。</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>また、花の色もキュウリグサでは花冠が淡青紫色で、中央の付属体は黄色ですが、ハナイバナでは花冠が白色がベースで裂片の基部のみ淡青紫色で、中央の付属体は白色です。</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">ハナイバナにのみ苞葉があるという違いもありますが、通常の葉との区別が難しく分かりにくいかもしれません。</p>



<p class="wp-block-paragraph">私の感覚ではキュウリグサほどハナイバナは個体数が多くなく、群生することはない印象です。</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3272-%E3%83%8F%E3%83%8A%E3%82%A4%E3%83%90%E3%83%8A-%E8%8A%B1-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3272-%E3%83%8F%E3%83%8A%E3%82%A4%E3%83%90%E3%83%8A-%E8%8A%B1-1024x768.jpg" alt="ハナイバナの花：花序は作らず、葉と葉の間に花がつく、花冠の基部のみ青っぽい。" class="wp-image-12399" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3272-ハナイバナ-花-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3272-ハナイバナ-花-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3272-ハナイバナ-花-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3272-ハナイバナ-花.jpg 1280w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>ハナイバナの花：花序は作らず、葉と葉の間に花がつく、花冠の基部のみ青っぽい。｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc4">キュウリグサとワスレナグサ・ノハラムラサキの違いは？</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">キュウリグサとワスレナグサやノハラムラサキとの違いが気になる人も多いかもしれません。ワスレナグサやノハラムラサキもキュウリグサと同じような花の色・形で、花冠中央の付属体も黄色です。</p>



<p class="wp-block-paragraph">シンワスレナグサ（真勿忘草） <em>Myosotis scorpioides</em> やノハラムラサキ（野原紫） <em>Myosotis arvensis</em>  はいずれもワスレナグサ属に含まれ、ヨーロッパ原産で普通園芸で観賞用に栽培されますが、逸出して野生化していることがあります。</p>



<p class="wp-block-paragraph">分類学上はここでも果実の形が重視されています（清水ら，2001；神奈川県植物誌調査会，2018）。</p>



<p class="wp-block-paragraph">キュウリグサ属とワスレナグサ属の果実は次第に4つに別れ「分果」になるのですが、キュウリグサ属ではその分果が四面体となりカクカクしていますが、ワスレナグサ属では卵形となり丸いという違いがあります。</p>



<p class="wp-block-paragraph">ただやはりそのような部分を野外で観察するのは難しいと感じるかもしれませんね。</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><span class="marker-under-red">もっとも分かりやすいのは成長の仕方の違いで、キュウリグサでは茎が基部でさかんに分枝して平面的に広がり枝は斜上して高さ6cmほどになる程度ですが、ワスレナグサやノハラムラサキでは茎が直立するのみで、高さ20～50cmにもなります。</span></strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">花のサイズはキュウリグサでは直径2mm、ノハラムラサキでは直径3mm、シンワスレナグサでは直径8mmとなっており、ワスレナグサ属の方が大きく園芸向きの大きな花をつけています。</p>



<p class="wp-block-paragraph">ワスレナグサ属の違いについて知りたい人は別記事を御覧ください。</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3270-%E3%83%8E%E3%83%8F%E3%83%A9%E3%83%A0%E3%83%A9%E3%82%B5%E3%82%AD-%E8%91%89-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3270-%E3%83%8E%E3%83%8F%E3%83%A9%E3%83%A0%E3%83%A9%E3%82%B5%E3%82%AD-%E8%91%89-1024x768.jpg" alt="ノハラムラサキの葉" class="wp-image-12405" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3270-ノハラムラサキ-葉-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3270-ノハラムラサキ-葉-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3270-ノハラムラサキ-葉-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3270-ノハラムラサキ-葉-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3270-ノハラムラサキ-葉.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>ノハラムラサキの葉｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3270-%E3%83%8E%E3%83%8F%E3%83%A9%E3%83%A0%E3%83%A9%E3%82%B5%E3%82%AD-%E8%8A%B1-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3270-%E3%83%8E%E3%83%8F%E3%83%A9%E3%83%A0%E3%83%A9%E3%82%B5%E3%82%AD-%E8%8A%B1-1024x768.jpg" alt="ノハラムラサキの花：全体のサイズも花のサイズも明らかに大型" class="wp-image-12406" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3270-ノハラムラサキ-花-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3270-ノハラムラサキ-花-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3270-ノハラムラサキ-花-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3270-ノハラムラサキ-花-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2024/04/07.3270-ノハラムラサキ-花.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>ノハラムラサキの花：全体のサイズも花のサイズも明らかに大型｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc5">引用文献</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph" itemscope="" itemtype="https://schema.org/Book" itemprop="citation">神奈川県植物誌調査会. 2018. 神奈川県植物誌2018 電子版. 神奈川県植物誌調査会, 小田原. 1803pp. ISBN: 9784991053726</p>



<p class="wp-block-paragraph" itemscope="" itemtype="https://schema.org/Book" itemprop="citation">清水矩宏・森田弘彦・廣田伸七. 2001. 日本帰化植物写真図鑑 Plant invader 600種 (改訂). 全国農村教育協会, 東京. 553pp. ISBN: 9784881370858</p>



<!-- START MoshimoAffiliateEasyLink -->
<script type="text/javascript">
(function(b,c,f,g,a,d,e){b.MoshimoAffiliateObject=a;
b[a]=b[a]||function(){arguments.currentScript=c.currentScript
||c.scripts[c.scripts.length-2];(b[a].q=b[a].q||[]).push(arguments)};
c.getElementById(a)||(d=c.createElement(f),d.src=g,
d.id=a,e=c.getElementsByTagName("body")[0],e.appendChild(d))})
(window,document,"script","//dn.msmstatic.com/site/cardlink/bundle.js?20220329","msmaflink");
msmaflink({"n":"日本帰化植物写真図鑑―Plant invader600種","b":"全国農村教育協会","t":"9784881370858","d":"https:\/\/m.media-amazon.com","c_p":"","p":["\/images\/I\/61JZKKNF9CL._SL500_.jpg"],"u":{"u":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/4881370855","t":"amazon","r_v":""},"v":"2.1","b_l":[{"u_bc":"#f79256","u_tx":"Amazonで見る","u_url":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/4881370855","s_n":"amazon","u_so":0,"a_id":3360663,"p_id":170,"pc_id":185,"pl_id":27060,"id":3},{"id":1,"u_tx":"楽天市場で見る","u_bc":"#f76956","u_url":"https:\/\/search.rakuten.co.jp\/search\/mall\/%E6%97%A5%E6%9C%AC%E5%B8%B0%E5%8C%96%E6%A4%8D%E7%89%A9%E5%86%99%E7%9C%9F%E5%9B%B3%E9%91%91%E2%80%95Plant%20invader600%E7%A8%AE\/","a_id":3360662,"p_id":54,"pl_id":27059,"pc_id":54,"s_n":"rakuten","u_so":1},{"id":2,"u_tx":"Yahoo!ショッピングで見る","u_bc":"#66a7ff","u_url":"https:\/\/shopping.yahoo.co.jp\/search?first=1\u0026p=%E6%97%A5%E6%9C%AC%E5%B8%B0%E5%8C%96%E6%A4%8D%E7%89%A9%E5%86%99%E7%9C%9F%E5%9B%B3%E9%91%91%E2%80%95Plant%20invader600%E7%A8%AE","a_id":3361900,"p_id":1225,"pl_id":27061,"pc_id":1925,"s_n":"yahoo","u_so":2}],"eid":"mFMWO","s":"s"});
</script>
<div id="msmaflink-mFMWO">リンク</div>
<!-- MoshimoAffiliateEasyLink END -->
		<div class="wpulike wpulike-heart "><div class="wp_ulike_general_class wp_ulike_is_restricted"><button type="button" aria-label="いいねボタン" data-ulike-id="12390" data-ulike-nonce="766b0efdff" data-ulike-type="post" data-ulike-template="wpulike-heart" data-ulike-display-likers="" data-ulike-likers-style="popover" class="wp_ulike_btn wp_ulike_put_image wp_post_btn_12390"></button><span class="count-box wp_ulike_counter_up" data-ulike-counter-value="+2"></span>			</div></div>
	]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>エゴノキ・ピンクチャイム・ハクウンボクの違いは？チシャノキ・ウツギ・ハイノキ・ヒメシャラとの違いは？似た種類の見分け方を解説</title>
		<link>https://ecological-information.com/archives/11058</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Ikeda, K.]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 27 Dec 2023 04:09:59 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[植物]]></category>
		<category><![CDATA[アオイ科]]></category>
		<category><![CDATA[エゴノキ科]]></category>
		<category><![CDATA[キョウチクトウ科]]></category>
		<category><![CDATA[ムラサキ科]]></category>
		<category><![CDATA[分類]]></category>
		<category><![CDATA[形態]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://ecological-information.com/?p=11058</guid>

					<description><![CDATA[エゴノキ・ピンクチャイム・ハクウンボクはいずれもエゴノキ科エゴノキ属に含まれ、庭木などとしても身近な植物です。形態的には、花柄が地面に向かって伸びて、花が下向きに咲くことが特徴と言えるでしょう。しかし、これらの区別方法が [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="wpulike wpulike-heart "><div class="wp_ulike_general_class wp_ulike_is_restricted"><button type="button" aria-label="いいねボタン" data-ulike-id="11058" data-ulike-nonce="147b00bbfb" data-ulike-type="post" data-ulike-template="wpulike-heart" data-ulike-display-likers="" data-ulike-likers-style="popover" class="wp_ulike_btn wp_ulike_put_image wp_post_btn_11058"></button><span class="count-box wp_ulike_counter_up" data-ulike-counter-value="0"></span>			</div></div>
	
<p class="wp-block-paragraph">エゴノキ・ピンクチャイム・ハクウンボクはいずれもエゴノキ科エゴノキ属に含まれ、庭木などとしても身近な植物です。形態的には、花柄が地面に向かって伸びて、花が下向きに咲くことが特徴と言えるでしょう。しかし、これらの区別方法が分からない人がいるかもしれません。<strong><span class="marker-under-red">ピンクチャイムはエゴノキの園芸品種で花の色がピンク色であるだけです。エゴノキとハクウンボクは全くの別種で、葉の形や花の付き方で区別できるでしょう。この他、エゴノキともにチシャノキ・ウツギ・ハイノキ・ヒメシャラといった植物がよく検索されているようですが、チシャノキは名前が混同されているだけですし、ウツギ・ハイノキ・ヒメシャラは少し花の色が似ているだけで、よく見れば間違えるものではありません。</span></strong>本記事ではエゴノキ属の分類について解説していきます。</p>




  <div id="toc" class="toc tnt-number toc-center tnt-number border-element"><input type="checkbox" class="toc-checkbox" id="toc-checkbox-4" checked><label class="toc-title" for="toc-checkbox-4">目次</label>
    <div class="toc-content">
    <ol class="toc-list open"><li><a href="#toc1" tabindex="0">エゴノキ・ピンクチャイム・ハクウンボクとは？</a></li><li><a href="#toc2" tabindex="0">エゴノキ・ピンクチャイム・ハクウンボクの違いは？</a></li><li><a href="#toc3" tabindex="0">エゴノキとチシャノキの違いは？</a></li><li><a href="#toc4" tabindex="0">エゴノキとウツギ・ハイノキ・ヒメシャラの違いは？</a></li><li><a href="#toc5" tabindex="0">引用文献</a></li></ol>
    </div>
  </div>

<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc1">エゴノキ・ピンクチャイム・ハクウンボクとは？</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">エゴノキ（えごの木・野茉莉） <em>Styrax japonicus</em> は別名ロクロギ（轆轤木）、チシャノキ（萵苣の木）、山萵苣。北海道（東部）・本州・四国・九州・琉球；朝鮮・中国に分布し、山麓の雑木林・山地の谷間・小川のほとりなどに生える落葉小高木です（神奈川県植物誌調査会，2018）。<cite>『日本語版Wikipedia』</cite>など様々な媒体で学名が <em>Styrax japonica</em> と表記されていますが、<cite>『Ylist』</cite>によると旧学名（シノニム）です。世界的にも <em>Styrax japonicus</em> が用いられています（RBG Kew, 2023）。</p>



<p class="wp-block-paragraph">アカバナエゴノキ（赤花えごの木） <em>Styrax japonicus</em> ‘Pink Chimes’ は別名ピンクチャイム、ベニバナエゴノキ（紅花エゴノキ）、ベニエゴ。自生はなく、日本で栽培されるエゴノキの園芸品種です。</p>



<p class="wp-block-paragraph">ハクウンボク（白雲木） <em>Styrax obassia</em> は別名大葉萵苣（オオバヂシャ・オオバジシャ）。北海道・本州・四国・九州；朝鮮・中国に分布し、丘陵から山地に生える落葉小高木または高木です。</p>



<p class="wp-block-paragraph">いずれもエゴノキ科エゴノキ属に含まれ、庭木など園芸で栽培される事が多い身近な植物です。</p>



<p class="wp-block-paragraph">形態的には、花柄が地面に向かって伸びて、通常は白い花が下向きに咲き、花冠の裂片は瓦重ね状になっていることが大きな共通点です。また葉の下面に星状毛が生えている点も共通です。</p>



<p class="wp-block-paragraph">しかし、これらの区別方法が分からない人がいるかもしれません。</p>



<!-- START MoshimoAffiliateEasyLink -->
<script type="text/javascript">
(function(b,c,f,g,a,d,e){b.MoshimoAffiliateObject=a;
b[a]=b[a]||function(){arguments.currentScript=c.currentScript
||c.scripts[c.scripts.length-2];(b[a].q=b[a].q||[]).push(arguments)};
c.getElementById(a)||(d=c.createElement(f),d.src=g,
d.id=a,e=c.getElementsByTagName("body")[0],e.appendChild(d))})
(window,document,"script","//dn.msmstatic.com/site/cardlink/bundle.js?20220329","msmaflink");
msmaflink({"n":"エゴノキ 苗","b":"季の香","t":"ta-1562","d":"https:\/\/m.media-amazon.com","c_p":"\/images\/I","p":["\/51sJU4BvStL._SL500_.jpg","\/41xJOsnfYwL._SL500_.jpg","\/51tjdafLjAL._SL500_.jpg","\/41+R5r9FV2L._SL500_.jpg","\/71BNAXkrGoL._SL500_.jpg","\/51OOXHS64tL._SL500_.jpg","\/516JGvMwKlL._SL500_.jpg"],"u":{"u":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/B013G14TAG","t":"amazon","r_v":""},"v":"2.1","b_l":[{"id":11,"u_tx":"Amazonで見る","u_bc":"#f79256","u_url":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/B013G14TAG","a_id":3360663,"p_id":170,"pl_id":27060,"pc_id":185,"s_n":"amazon","u_so":1},{"id":14,"u_tx":"楽天市場で見る","u_bc":"#f76956","u_url":"https:\/\/search.rakuten.co.jp\/search\/mall\/%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD%20%E8%8B%97\/","a_id":3360662,"p_id":54,"pl_id":27059,"pc_id":54,"s_n":"rakuten","u_so":2},{"id":15,"u_tx":"Yahoo!ショッピングで見る","u_bc":"#66a7ff","u_url":"https:\/\/shopping.yahoo.co.jp\/search?first=1\u0026p=%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD%20%E8%8B%97","a_id":3361900,"p_id":1225,"pl_id":27061,"pc_id":1925,"s_n":"yahoo","u_so":3}],"eid":"blBPf","s":"s"});
</script>
<div id="msmaflink-blBPf">リンク</div>
<!-- MoshimoAffiliateEasyLink END -->



<!-- START MoshimoAffiliateEasyLink -->
<script type="text/javascript">
(function(b,c,f,g,a,d,e){b.MoshimoAffiliateObject=a;
b[a]=b[a]||function(){arguments.currentScript=c.currentScript
||c.scripts[c.scripts.length-2];(b[a].q=b[a].q||[]).push(arguments)};
c.getElementById(a)||(d=c.createElement(f),d.src=g,
d.id=a,e=c.getElementsByTagName("body")[0],e.appendChild(d))})
(window,document,"script","//dn.msmstatic.com/site/cardlink/bundle.js?20220329","msmaflink");
msmaflink({"n":"ピンクチャイム 苗","b":"花ひろばオンライン","t":"niwaki_ego_pinkuchaimu","d":"https:\/\/m.media-amazon.com","c_p":"\/images\/I","p":["\/51XK2+cz02L._SL500_.jpg","\/41JC-7neMYL._SL500_.jpg","\/41rtNtA9bEL._SL500_.jpg"],"u":{"u":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/B009ZRND5I","t":"amazon","r_v":""},"v":"2.1","b_l":[{"id":11,"u_tx":"Amazonで見る","u_bc":"#f79256","u_url":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/B009ZRND5I","a_id":3360663,"p_id":170,"pl_id":27060,"pc_id":185,"s_n":"amazon","u_so":1},{"id":14,"u_tx":"楽天市場で見る","u_bc":"#f76956","u_url":"https:\/\/search.rakuten.co.jp\/search\/mall\/%E3%83%94%E3%83%B3%E3%82%AF%E3%83%81%E3%83%A3%E3%82%A4%E3%83%A0%20%E8%8B%97\/","a_id":3360662,"p_id":54,"pl_id":27059,"pc_id":54,"s_n":"rakuten","u_so":2},{"id":15,"u_tx":"Yahoo!ショッピングで見る","u_bc":"#66a7ff","u_url":"https:\/\/shopping.yahoo.co.jp\/search?first=1\u0026p=%E3%83%94%E3%83%B3%E3%82%AF%E3%83%81%E3%83%A3%E3%82%A4%E3%83%A0%20%E8%8B%97","a_id":3361900,"p_id":1225,"pl_id":27061,"pc_id":1925,"s_n":"yahoo","u_so":3}],"eid":"MZcTg","s":"s"});
</script>
<div id="msmaflink-MZcTg">リンク</div>
<!-- MoshimoAffiliateEasyLink END -->



<!-- START MoshimoAffiliateEasyLink -->
<script type="text/javascript">
(function(b,c,f,g,a,d,e){b.MoshimoAffiliateObject=a;
b[a]=b[a]||function(){arguments.currentScript=c.currentScript
||c.scripts[c.scripts.length-2];(b[a].q=b[a].q||[]).push(arguments)};
c.getElementById(a)||(d=c.createElement(f),d.src=g,
d.id=a,e=c.getElementsByTagName("body")[0],e.appendChild(d))})
(window,document,"script","//dn.msmstatic.com/site/cardlink/bundle.js?20220329","msmaflink");
msmaflink({"n":"ハクウンボク 苗","b":"ノーブランド品","t":"323104","d":"https:\/\/m.media-amazon.com","c_p":"\/images\/I","p":["\/41+8P0Dx4LL._SL500_.jpg","\/51jtz6eEE6L._SL500_.jpg"],"u":{"u":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/B079RVRKNJ","t":"amazon","r_v":""},"v":"2.1","b_l":[{"id":11,"u_tx":"Amazonで見る","u_bc":"#f79256","u_url":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/B079RVRKNJ","a_id":3360663,"p_id":170,"pl_id":27060,"pc_id":185,"s_n":"amazon","u_so":1},{"id":14,"u_tx":"楽天市場で見る","u_bc":"#f76956","u_url":"https:\/\/search.rakuten.co.jp\/search\/mall\/%E3%83%8F%E3%82%AF%E3%82%A6%E3%83%B3%E3%83%9C%E3%82%AF%20%E8%8B%97\/","a_id":3360662,"p_id":54,"pl_id":27059,"pc_id":54,"s_n":"rakuten","u_so":2},{"id":15,"u_tx":"Yahoo!ショッピングで見る","u_bc":"#66a7ff","u_url":"https:\/\/shopping.yahoo.co.jp\/search?first=1\u0026p=%E3%83%8F%E3%82%AF%E3%82%A6%E3%83%B3%E3%83%9C%E3%82%AF%20%E8%8B%97","a_id":3361900,"p_id":1225,"pl_id":27061,"pc_id":1925,"s_n":"yahoo","u_so":3}],"eid":"t31eO","s":"s"});
</script>
<div id="msmaflink-t31eO">リンク</div>
<!-- MoshimoAffiliateEasyLink END -->



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc2">エゴノキ・ピンクチャイム・ハクウンボクの違いは？</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">まず大前提として、ピンクチャイムはエゴノキの園芸品種にすぎないので、基本的な構造の違いはエゴノキとピンクチャイムの間にありません。しかし別種のハクウンボクとは大きな差があります。</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>具体的にはエゴノキとピンクチャイムでは葉はやや菱状卵形（稀に披針形）で小さく、花は1～4個が長い小花柄（小梗）の先につく程度であるのに対して、ハクウンボクでは葉は円形で大きく先端にしばしば牙歯があり、花は多数で小花柄は短く総状花序になるという違いがあります。</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">小花柄（小梗）というのは花と植物体を繋いでいる細い部分のことです。</p>



<p class="wp-block-paragraph">また野生のエゴノキとハクウンボクに関しては、エゴノキでは低地から山地に生えるのに対して、ハクウンボクでは通常は山地に生えるという違いもあります。</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>エゴノキとピンクチャイムの違いはわずかで、エゴノキでは花が白色であるのに対して、ピンクチャイムでは花がピンク色です。ピンクチャイムは自生することはありません。</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">なお、この他にコハクウンボク <em>Styrax shiraiana</em> という関東（栃木県など）以西・四国・九州に分布し、ハクウンボクとよく似た別種も知られていますが、葉は直径7cm前後とハクウンボクの15cm前後より小さく、普通大ぶりな鋸歯があって、きれいな円形にはなりません（林，2019）。更に葉下面の星状毛は少なめで、花序は短く花も小型で、樹高も3～7m前後でやや低いです。</p>



<p class="wp-block-paragraph">エゴノキには他にもシダレエゴノキ（枝垂れえごの木） <em>Styrax japonicus</em> f. <em>pendulus</em> という枝や葉が垂れ下がる品種もあります。盆栽に用いられることがあります。</p>



<p class="wp-block-paragraph">コウトウエゴノキ（紅頭えごの木） <em>Styrax japonicus</em> var. <em>kotoensis</em> という変種は、日本の九州（トカラ列島以南）～沖縄；台湾・フィリピンに分布し、花、果実がやや大きく、葉の鋸歯が目立たないこと、花期も秋～春とエゴノキに比べ非常に早いことから区別できるとされてきましたが、最近の研究ではエゴノキと区別ができないとして、同一種として扱われています（大橋ら，2017）。</p>



<figure class="wp-block-image size-large is-resized"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E8%91%89%E4%B8%8A%E9%9D%A2-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E8%91%89%E4%B8%8A%E9%9D%A2-1024x768.jpg" alt="エゴノキの葉上面：やや菱状卵形（稀に披針形）で小さい。" class="wp-image-11321" style="width:841px;height:auto" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-葉上面-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-葉上面-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-葉上面-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-葉上面-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-葉上面.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>エゴノキの葉上面：やや菱状卵形（稀に披針形）で小さい。｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E8%91%89%E4%B8%8B%E9%9D%A2-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E8%91%89%E4%B8%8B%E9%9D%A2-1024x768.jpg" alt="エゴノキの葉下面" class="wp-image-11322" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-葉下面-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-葉下面-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-葉下面-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-葉下面-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-葉下面.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>エゴノキの葉下面｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E8%8B%A5%E3%81%84%E6%A8%B9%E7%9A%AE-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E8%8B%A5%E3%81%84%E6%A8%B9%E7%9A%AE-1024x768.jpg" alt="エゴノキの樹皮" class="wp-image-11326" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-若い樹皮-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-若い樹皮-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-若い樹皮-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-若い樹皮-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-若い樹皮.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>エゴノキの樹皮｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E8%95%BE-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E8%95%BE-1024x768.jpg" alt="エゴノキの蕾" class="wp-image-11323" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-蕾-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-蕾-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-蕾-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-蕾-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-蕾.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>エゴノキの蕾｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E8%8A%B1-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E8%8A%B1-1024x768.jpg" alt="エゴノキの花側面" class="wp-image-11324" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-花-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-花-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-花-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-花-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-花.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>エゴノキの花側面｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large is-resized"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E8%8A%B1%E5%86%85%E9%83%A8-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E8%8A%B1%E5%86%85%E9%83%A8-1024x768.jpg" alt="エゴノキの花内部：1～4個が長い小花柄（小梗）の先につく程度。" class="wp-image-11325" style="width:840px;height:auto" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-花内部-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-花内部-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-花内部-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-花内部-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-花内部.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>エゴノキの花内部：1～4個が長い小花柄（小梗）の先につく程度。｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E6%9E%9C%E5%AE%9F-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E6%9E%9C%E5%AE%9F-1024x768.jpg" alt="エゴノキの果実" class="wp-image-11327" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-果実-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-果実-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-果実-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-果実-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995-エゴノキ-果実.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>エゴノキの果実｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-%E3%82%A2%E3%82%AB%E3%83%90%E3%83%8A%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E8%91%89%E4%B8%8A%E9%9D%A2-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-%E3%82%A2%E3%82%AB%E3%83%90%E3%83%8A%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E8%91%89%E4%B8%8A%E9%9D%A2-1024x768.jpg" alt="アカバナエゴノキ（ピンクチャイム）の葉上面" class="wp-image-11328" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-アカバナエゴノキ-葉上面-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-アカバナエゴノキ-葉上面-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-アカバナエゴノキ-葉上面-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-アカバナエゴノキ-葉上面.jpg 1280w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>アカバナエゴノキ（ピンクチャイム）の葉上面｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-%E3%82%A2%E3%82%AB%E3%83%90%E3%83%8A%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E8%91%89%E4%B8%8B%E9%9D%A2-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-%E3%82%A2%E3%82%AB%E3%83%90%E3%83%8A%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E8%91%89%E4%B8%8B%E9%9D%A2-1024x768.jpg" alt="アカバナエゴノキ（ピンクチャイム）の葉下面" class="wp-image-11329" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-アカバナエゴノキ-葉下面-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-アカバナエゴノキ-葉下面-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-アカバナエゴノキ-葉下面-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-アカバナエゴノキ-葉下面.jpg 1280w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>アカバナエゴノキ（ピンクチャイム）の葉下面｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-%E3%82%A2%E3%82%AB%E3%83%90%E3%83%8A%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E6%A8%B9%E7%9A%AE-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-%E3%82%A2%E3%82%AB%E3%83%90%E3%83%8A%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E6%A8%B9%E7%9A%AE-1024x768.jpg" alt="アカバナエゴノキ（ピンクチャイム）の樹皮" class="wp-image-11330" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-アカバナエゴノキ-樹皮-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-アカバナエゴノキ-樹皮-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-アカバナエゴノキ-樹皮-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-アカバナエゴノキ-樹皮.jpg 1280w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>アカバナエゴノキ（ピンクチャイム）の樹皮｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-%E3%82%A2%E3%82%AB%E3%83%90%E3%83%8A%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E8%8A%B1-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-%E3%82%A2%E3%82%AB%E3%83%90%E3%83%8A%E3%82%A8%E3%82%B4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E8%8A%B1-1024x768.jpg" alt="アカバナエゴノキ（ピンクチャイム）の花" class="wp-image-11331" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-アカバナエゴノキ-花-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-アカバナエゴノキ-花-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-アカバナエゴノキ-花-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2995.1-アカバナエゴノキ-花.jpg 1280w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>アカバナエゴノキ（ピンクチャイム）の花｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image aligncenter size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/styrax-obassia-leaf-768x1024.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="768" height="1024" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/styrax-obassia-leaf-768x1024.jpg" alt="ハクウンボクの葉：円形で大きく先端にしばしば牙歯あり。" class="wp-image-11333" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/styrax-obassia-leaf-768x1024.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/styrax-obassia-leaf-225x300.jpg 225w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/styrax-obassia-leaf.jpg 1024w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px"></a><figcaption class="wp-element-caption">ハクウンボクの葉：円形で大きく先端にしばしば牙歯あり。｜By Agnieszka Kwiecień, Nova – Own work, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=118777970</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2996-%E3%83%8F%E3%82%AF%E3%82%A6%E3%83%B3%E3%83%9C%E3%82%AF-%E6%A8%B9%E7%9A%AE-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2996-%E3%83%8F%E3%82%AF%E3%82%A6%E3%83%B3%E3%83%9C%E3%82%AF-%E6%A8%B9%E7%9A%AE-1024x768.jpg" alt="ハクウンボクの樹皮" class="wp-image-11332" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2996-ハクウンボク-樹皮-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2996-ハクウンボク-樹皮-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2996-ハクウンボク-樹皮-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2996-ハクウンボク-樹皮-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2996-ハクウンボク-樹皮.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>ハクウンボクの樹皮｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/styrax-obassia-flower-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/styrax-obassia-flower-1024x768.jpg" alt="ハクウンボクの花：花柄に多数つき総状花序、小花柄は短い。" class="wp-image-11334" style="object-fit:cover" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/styrax-obassia-flower-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/styrax-obassia-flower-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/styrax-obassia-flower-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/styrax-obassia-flower.jpg 1199w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption class="wp-element-caption">ハクウンボクの花：花柄に多数つき総状花序、小花柄は短い。｜By Agnieszka Kwiecień, Nova – Own work, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=125455205</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/styrax-obassia-fruit-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/styrax-obassia-fruit-1024x768.jpg" alt="ハクウンボクの果実" class="wp-image-11335" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/styrax-obassia-fruit-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/styrax-obassia-fruit-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/styrax-obassia-fruit-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/styrax-obassia-fruit.jpg 1200w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption class="wp-element-caption">ハクウンボクの果実｜By Agnieszka Kwiecień, Nova – Own work, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=118777962</figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc3">エゴノキとチシャノキの違いは？</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">エゴノキとチシャノキ（萵苣の木）の違いもよく検索されているようです。</p>



<p class="wp-block-paragraph">チシャノキはややこしいことに2つの意味があります。</p>



<p class="wp-block-paragraph">まず1つ目はエゴノキの別名です。この場合は「エゴノキ＝チシャノキ」であると言えるでしょう。歌舞伎の<cite>『伽羅先代萩』</cite>ではチシャノキという植物が登場しますが、この植物はエゴノキのことです。</p>



<p class="wp-block-paragraph">しかし、2つ目として生物学的・分類学的にはチシャノキは普通ムラサキ科の植物を指します。こちらは別名カキノキダマシとも呼ばれ、学名 <em>Ehretia acuminata</em> var. <em>obovata</em> です。</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>こちらのチシャノキは分類からもわかるようにエゴノキとは全く異なる種類で共通点はほぼ皆無です。強いて言えばどちらも花が白い点が似ていますが、明らかにチシャノキの方が花が小さく、花序あたりの花の数も多く、花冠は大きく開きます。</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">また、エゴノキでは葉に鋸歯がありますが、チシャノキでは鋸歯はなく全縁です。</p>



<p class="wp-block-paragraph">そうなるとなぜエゴノキとチシャノキが同じ名前になってしまった気になるところですが、結論から言うと偶然の一致のようです。</p>



<p class="wp-block-paragraph">エゴノキの別名のチシャノキは日本の中国地方の方言名「チナイ」に由来されており、チナイとはチナリ（乳成り）、つまり果実がたわわに実った様子であるとし、チナリが転訛してチシャノキになったとされています（深津・小林，1993）。</p>



<p class="wp-block-paragraph">一方、ムラサキ科のチシャノキは若葉の味がチシャ（萵苣・レタス） <em>Lactuca sativa</em> に似ていることに由来するとされています。</p>



<p class="wp-block-paragraph">以上を踏まえて混同しないようにしましょう。</p>



<figure class="wp-block-image aligncenter size-large is-resized"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/ehretia-acuminata-var-obovata-leaf-768x1024.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="768" height="1024" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/ehretia-acuminata-var-obovata-leaf-768x1024.jpg" alt="チシャノキの葉：鋸歯あり。" class="wp-image-11337" style="width:500px" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/ehretia-acuminata-var-obovata-leaf-768x1024.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/ehretia-acuminata-var-obovata-leaf-225x300.jpg 225w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/ehretia-acuminata-var-obovata-leaf.jpg 1024w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px"></a><figcaption class="wp-element-caption">チシャノキの葉：鋸歯あり。｜By Ping an Chang – Own work, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=108165911</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image aligncenter size-large is-resized"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/ehretia-acuminata-var-obovata-flower-768x1024.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="768" height="1024" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/ehretia-acuminata-var-obovata-flower-768x1024.jpg" alt="チシャノキの花" class="wp-image-11338" style="width:500px" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/ehretia-acuminata-var-obovata-flower-768x1024.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/ehretia-acuminata-var-obovata-flower-225x300.jpg 225w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/ehretia-acuminata-var-obovata-flower.jpg 1024w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px"></a><figcaption class="wp-element-caption">チシャノキの花｜By Ping an Chang – Own work, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=108165913</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/ehretia-acuminata-var-obovata-fruit-1024x860.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="860" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/ehretia-acuminata-var-obovata-fruit-1024x860.jpg" alt="チシャノキの果実" class="wp-image-11339" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/ehretia-acuminata-var-obovata-fruit-1024x860.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/ehretia-acuminata-var-obovata-fruit-300x252.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/ehretia-acuminata-var-obovata-fruit-768x645.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/ehretia-acuminata-var-obovata-fruit.jpg 1071w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption class="wp-element-caption">チシャノキの果実｜By Mark Marathon – Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=30615067</figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc4">エゴノキとウツギ・ハイノキ・ヒメシャラの違いは？</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">エゴノキと一緒にウツギ（空木）・ハイノキ（灰の木）・ヒメシャラ（姫沙羅）の違いがよく検索されているようです。これはおそらく白い花の見た目が少し似ていることから検索されているのでしょう。</p>



<p class="wp-block-paragraph">しかし、よく見るとすぐに違いがあることが分かります。</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>ヒメシャラ <em>Stewartia monadelpha</em> はツバキ科に含まれ、他種の花よりも雄しべが明らかに多く大型で、花糸が中間部で合着して筒状になるのが大きな特徴です。これは他の4種では見られません。</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>また、ハイノキ <em>Symplocos myrtacea</em> はハイノキ科に含まれ、他種の花よりも雄しべが長く、花弁（または花冠裂片）から大きく突き出しています。これも他4種では見られません。</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>ウツギ <em>Deutzia crenata</em> はアジサイ科に含まれ、この中ではエゴノキに一番似ていると言えるかもしれませんが、エゴノキのように花弁が真下に開くことはなく、横～斜め下に開き、萼に密な毛があることから区別できるでしょう。</strong></p>



<figure class="wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-ecological-notes-web wp-block-embed-ecological-notes-web"><div class="wp-block-embed__wrapper">

<a href="https://ecological-information.com/archives/15663" title="ウツギ・ヒメウツギ・マルバウツギの違いは？似た種類の見分け方を解説！生け垣の起源はウツギにあり！？" class="blogcard-wrap internal-blogcard-wrap a-wrap cf"><div class="blogcard internal-blogcard ib-left cf"><div class="blogcard-label internal-blogcard-label"><span class="fa"></span></div><figure class="blogcard-thumbnail internal-blogcard-thumbnail"><img loading="lazy" decoding="async" width="160" height="90" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2025/04/07.2861-%E3%83%92%E3%83%A1%E3%82%A6%E3%83%84%E3%82%AE-%E8%8A%B1%E5%BA%8F-160x90.jpg" class="blogcard-thumb-image internal-blogcard-thumb-image wp-post-image" alt="" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2025/04/07.2861-ヒメウツギ-花序-160x90.jpg 160w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2025/04/07.2861-ヒメウツギ-花序-120x68.jpg 120w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2025/04/07.2861-ヒメウツギ-花序-320x180.jpg 320w" sizes="(max-width: 160px) 100vw, 160px"></figure><div class="blogcard-content internal-blogcard-content"><div class="blogcard-title internal-blogcard-title">ウツギ・ヒメウツギ・マルバウツギの違いは？似た種類の見分け方を解説！生け垣の起源はウツギにあり！？</div><div class="blogcard-snippet internal-blogcard-snippet">ウツギ・ヒメウツギ・マルバウツギはいずれもアジサイ科ウツギ属に含まれ、若い枝を除いて枝の中が空洞であることから「空木」と名付けられたと考えられています。日本では田植えの目安として植えられてきた歴史があり、生け垣の起源となったとも言われていま...</div></div><div class="blogcard-footer internal-blogcard-footer cf"><div class="blogcard-site internal-blogcard-site"><div class="blogcard-favicon internal-blogcard-favicon"><img loading="lazy" decoding="async" src="https://www.google.com/s2/favicons?domain=https://ecological-information.com" alt="ecological-information.com" class="blogcard-favicon-image internal-blogcard-favicon-image" width="16" height="16"></div><div class="blogcard-domain internal-blogcard-domain">ecological-information.com</div></div><div class="blogcard-date internal-blogcard-date"><div class="blogcard-post-date internal-blogcard-post-date">2025.04.08</div></div></div></div></a>
</div></figure>



<p class="wp-block-paragraph">他にも葉の形はそれぞれ異なりますが、詳しい違いはここでは省略します。写真を参照してください。</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2025/04/07.2859-%E3%82%A6%E3%83%84%E3%82%AE-%E8%91%89-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2025/04/07.2859-%E3%82%A6%E3%83%84%E3%82%AE-%E8%91%89-1024x768.jpg" alt="ウツギの葉" class="wp-image-15665" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2025/04/07.2859-ウツギ-葉-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2025/04/07.2859-ウツギ-葉-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2025/04/07.2859-ウツギ-葉-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2025/04/07.2859-ウツギ-葉.jpg 1280w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>ウツギの葉｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2025/04/07.2859-%E3%82%A6%E3%83%84%E3%82%AE-%E8%8A%B1-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2025/04/07.2859-%E3%82%A6%E3%83%84%E3%82%AE-%E8%8A%B1-1024x768.jpg" alt="ウツギの花" class="wp-image-15664" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2025/04/07.2859-ウツギ-花-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2025/04/07.2859-ウツギ-花-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2025/04/07.2859-ウツギ-花-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2025/04/07.2859-ウツギ-花.jpg 1280w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>ウツギの花｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2980-%E3%83%8F%E3%82%A4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E8%91%89%E4%B8%8A%E9%9D%A2-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2980-%E3%83%8F%E3%82%A4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E8%91%89%E4%B8%8A%E9%9D%A2-1024x768.jpg" alt="ハイノキの葉上面" class="wp-image-11343" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2980-ハイノキ-葉上面-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2980-ハイノキ-葉上面-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2980-ハイノキ-葉上面-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2980-ハイノキ-葉上面-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2980-ハイノキ-葉上面.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>ハイノキの葉上面｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2980-%E3%83%8F%E3%82%A4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E8%91%89%E4%B8%8B%E9%9D%A2-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2980-%E3%83%8F%E3%82%A4%E3%83%8E%E3%82%AD-%E8%91%89%E4%B8%8B%E9%9D%A2-1024x768.jpg" alt="ハイノキの葉下面" class="wp-image-11344" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2980-ハイノキ-葉下面-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2980-ハイノキ-葉下面-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2980-ハイノキ-葉下面-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2980-ハイノキ-葉下面-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2980-ハイノキ-葉下面.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>ハイノキの葉下面｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/symplocos-myrtacea-flower-1024x865.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="865" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/symplocos-myrtacea-flower-1024x865.jpg" alt="ハイノキの花" class="wp-image-11345" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/symplocos-myrtacea-flower-1024x865.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/symplocos-myrtacea-flower-300x254.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/symplocos-myrtacea-flower-768x649.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/symplocos-myrtacea-flower-1536x1298.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/symplocos-myrtacea-flower.jpg 1628w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption class="wp-element-caption">ハイノキの花｜By 阿橋 HQ – 灰木 Symplocos myrtacea [荷蘭園藝展 Venlo Floriade, Holland], CC BY-SA 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=91908380</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large is-resized"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-%E3%83%92%E3%83%A1%E3%82%B7%E3%83%A3%E3%83%A9-%E8%91%89%E4%B8%8A%E9%9D%A2-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-%E3%83%92%E3%83%A1%E3%82%B7%E3%83%A3%E3%83%A9-%E8%91%89%E4%B8%8A%E9%9D%A2-1024x768.jpg" alt="ヒメシャラの葉上面" class="wp-image-11346" style="width:840px;height:auto" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-ヒメシャラ-葉上面-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-ヒメシャラ-葉上面-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-ヒメシャラ-葉上面-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-ヒメシャラ-葉上面-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-ヒメシャラ-葉上面.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>ヒメシャラの葉上面｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-%E3%83%92%E3%83%A1%E3%82%B7%E3%83%A3%E3%83%A9-%E8%91%89%E4%B8%8B%E9%9D%A2-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-%E3%83%92%E3%83%A1%E3%82%B7%E3%83%A3%E3%83%A9-%E8%91%89%E4%B8%8B%E9%9D%A2-1024x768.jpg" alt="ヒメシャラの葉下面" class="wp-image-11347" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-ヒメシャラ-葉下面-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-ヒメシャラ-葉下面-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-ヒメシャラ-葉下面-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-ヒメシャラ-葉下面-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-ヒメシャラ-葉下面.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>ヒメシャラの葉下面｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-%E3%83%92%E3%83%A1%E3%82%B7%E3%83%A3%E3%83%A9-%E8%8B%A5%E3%81%84%E6%A8%B9%E7%9A%AE-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-%E3%83%92%E3%83%A1%E3%82%B7%E3%83%A3%E3%83%A9-%E8%8B%A5%E3%81%84%E6%A8%B9%E7%9A%AE-1024x768.jpg" alt="ヒメシャラの樹皮" class="wp-image-11348" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-ヒメシャラ-若い樹皮-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-ヒメシャラ-若い樹皮-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-ヒメシャラ-若い樹皮-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-ヒメシャラ-若い樹皮-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-ヒメシャラ-若い樹皮.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>ヒメシャラの樹皮｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/stewartia-monadelpha-flower-1024x1024.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="1024" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/stewartia-monadelpha-flower-1024x1024.jpg" alt="ヒメシャラの花" class="wp-image-11350" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/stewartia-monadelpha-flower-1024x1024.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/stewartia-monadelpha-flower-300x300.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/stewartia-monadelpha-flower-150x150.jpg 150w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/stewartia-monadelpha-flower-768x768.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/stewartia-monadelpha-flower-100x100.jpg 100w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/stewartia-monadelpha-flower.jpg 1280w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption class="wp-element-caption">ヒメシャラの花｜By Alpsdake – Own work, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=134164121</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-%E3%83%92%E3%83%A1%E3%82%B7%E3%83%A3%E3%83%A9-%E6%9E%9C%E5%AE%9F-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-%E3%83%92%E3%83%A1%E3%82%B7%E3%83%A3%E3%83%A9-%E6%9E%9C%E5%AE%9F-1024x768.jpg" alt="ヒメシャラの果実" class="wp-image-11349" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-ヒメシャラ-果実-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-ヒメシャラ-果実-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-ヒメシャラ-果実-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-ヒメシャラ-果実-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/12/07.2972-ヒメシャラ-果実.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>ヒメシャラの果実｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc5">引用文献</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph" itemscope="" itemtype="https://schema.org/Book" itemprop="citation">林将之. 2019. 樹木の葉 増補改訂 実物スキャンで見分ける1300種類. 山と溪谷社, 東京. 824pp. ISBN: 9784635070447</p>



<!-- START MoshimoAffiliateEasyLink -->
<script type="text/javascript">
(function(b,c,f,g,a,d,e){b.MoshimoAffiliateObject=a;
b[a]=b[a]||function(){arguments.currentScript=c.currentScript
||c.scripts[c.scripts.length-2];(b[a].q=b[a].q||[]).push(arguments)};
c.getElementById(a)||(d=c.createElement(f),d.src=g,
d.id=a,e=c.getElementsByTagName("body")[0],e.appendChild(d))})
(window,document,"script","//dn.msmstatic.com/site/cardlink/bundle.js?20220329","msmaflink");
msmaflink({"n":"山溪ハンディ図鑑 14 樹木の葉 増補改訂 実物スキャンで見分ける1300種類","b":"山と溪谷社","t":"9784635070447","d":"https:\/\/m.media-amazon.com","c_p":"\/images\/I","p":["\/51-HkoTfX3L._SL500_.jpg","\/51SuZbZuTYL._SL500_.jpg","\/51Ovtb1CXGL._SL500_.jpg","\/51k9VG2ktKL._SL500_.jpg","\/51I8rWyEW1L._SL500_.jpg","\/51tChl-uojL._SL500_.jpg","\/510s9n5cVoL._SL500_.jpg","\/51H9GuqOTEL._SL500_.jpg"],"u":{"u":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/4635070441","t":"amazon","r_v":""},"v":"2.1","b_l":[{"id":11,"u_tx":"Amazonで見る","u_bc":"#f79256","u_url":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/4635070441","a_id":3360663,"p_id":170,"pl_id":27060,"pc_id":185,"s_n":"amazon","u_so":1},{"id":14,"u_tx":"楽天市場で見る","u_bc":"#f76956","u_url":"https:\/\/search.rakuten.co.jp\/search\/mall\/%E5%B1%B1%E6%BA%AA%E3%83%8F%E3%83%B3%E3%83%87%E3%82%A3%E5%9B%B3%E9%91%91%2014%20%E5%A2%97%E8%A3%9C%E6%94%B9%E8%A8%82%20%E6%A8%B9%E6%9C%A8%E3%81%AE%E8%91%89%20%E5%AE%9F%E7%89%A9%E3%82%B9%E3%82%AD%E3%83%A3%E3%83%B3%E3%81%A7%E8%A6%8B%E5%88%86%E3%81%91%E3%82%8B1300%E7%A8%AE%E9%A1%9E\/","a_id":3360662,"p_id":54,"pl_id":27059,"pc_id":54,"s_n":"rakuten","u_so":2},{"id":15,"u_tx":"Yahoo!ショッピングで見る","u_bc":"#66a7ff","u_url":"https:\/\/shopping.yahoo.co.jp\/search?first=1\u0026p=%E5%B1%B1%E6%BA%AA%E3%83%8F%E3%83%B3%E3%83%87%E3%82%A3%E5%9B%B3%E9%91%91%2014%20%E5%A2%97%E8%A3%9C%E6%94%B9%E8%A8%82%20%E6%A8%B9%E6%9C%A8%E3%81%AE%E8%91%89%20%E5%AE%9F%E7%89%A9%E3%82%B9%E3%82%AD%E3%83%A3%E3%83%B3%E3%81%A7%E8%A6%8B%E5%88%86%E3%81%91%E3%82%8B1300%E7%A8%AE%E9%A1%9E","a_id":3361900,"p_id":1225,"pl_id":27061,"pc_id":1925,"s_n":"yahoo","u_so":3}],"eid":"HI3NZ","s":"s"});
</script>
<div id="msmaflink-HI3NZ">リンク</div>
<!-- MoshimoAffiliateEasyLink END -->



<p class="wp-block-paragraph" itemscope="" itemtype="https://schema.org/Book" itemprop="citation">神奈川県植物誌調査会. 2018. 神奈川県植物誌2018 電子版. 神奈川県植物誌調査会, 小田原. 1803pp. ISBN: 9784991053726</p>



<p class="wp-block-paragraph" itemscope="" itemtype="https://schema.org/Book" itemprop="citation">大橋広好・門田裕一・邑田仁・米倉浩司・木原浩. 2017. 日本の野生植物 (改訂新版, Vol. 4 アオイ科～キョウチクトウ科). 平凡社, 東京. 608pp. ISBN: 9784582535341</p>



<!-- START MoshimoAffiliateEasyLink -->
<script type="text/javascript">
(function(b,c,f,g,a,d,e){b.MoshimoAffiliateObject=a;
b[a]=b[a]||function(){arguments.currentScript=c.currentScript
||c.scripts[c.scripts.length-2];(b[a].q=b[a].q||[]).push(arguments)};
c.getElementById(a)||(d=c.createElement(f),d.src=g,
d.id=a,e=c.getElementsByTagName("body")[0],e.appendChild(d))})
(window,document,"script","//dn.msmstatic.com/site/cardlink/bundle.js?20220329","msmaflink");
msmaflink({"n":"改訂新版 日本の野生植物 4: アオイ科~キョウチクトウ科 (4)","b":"平凡社","t":"9784582535341","d":"https:\/\/m.media-amazon.com","c_p":"\/images\/I","p":["\/51r5c+5vZ7L._SL500_.jpg","\/51SnXHTyf7L._SL500_.jpg"],"u":{"u":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/4582535348","t":"amazon","r_v":""},"v":"2.1","b_l":[{"id":11,"u_tx":"Amazonで見る","u_bc":"#f79256","u_url":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/4582535348","a_id":3360663,"p_id":170,"pl_id":27060,"pc_id":185,"s_n":"amazon","u_so":1},{"id":14,"u_tx":"楽天市場で見る","u_bc":"#f76956","u_url":"https:\/\/search.rakuten.co.jp\/search\/mall\/%E6%94%B9%E8%A8%82%E6%96%B0%E7%89%88%20%E6%97%A5%E6%9C%AC%E3%81%AE%E9%87%8E%E7%94%9F%E6%A4%8D%E7%89%A9%204%3A%20%E3%82%A2%E3%82%AA%E3%82%A4%E7%A7%91~%E3%82%AD%E3%83%A7%E3%82%A6%E3%83%81%E3%82%AF%E3%83%88%E3%82%A6%E7%A7%91%20(4)\/","a_id":3360662,"p_id":54,"pl_id":27059,"pc_id":54,"s_n":"rakuten","u_so":2},{"id":15,"u_tx":"Yahoo!ショッピングで見る","u_bc":"#66a7ff","u_url":"https:\/\/shopping.yahoo.co.jp\/search?first=1\u0026p=%E6%94%B9%E8%A8%82%E6%96%B0%E7%89%88%20%E6%97%A5%E6%9C%AC%E3%81%AE%E9%87%8E%E7%94%9F%E6%A4%8D%E7%89%A9%204%3A%20%E3%82%A2%E3%82%AA%E3%82%A4%E7%A7%91~%E3%82%AD%E3%83%A7%E3%82%A6%E3%83%81%E3%82%AF%E3%83%88%E3%82%A6%E7%A7%91%20(4)","a_id":3361900,"p_id":1225,"pl_id":27061,"pc_id":1925,"s_n":"yahoo","u_so":3}],"eid":"1o2fw","s":"s"});
</script>
<div id="msmaflink-1o2fw">リンク</div>
<!-- MoshimoAffiliateEasyLink END -->



<p class="wp-block-paragraph">RBG Kew. 2023. The International Plant Names Index and World Checklist of Vascular Plants. Plants of the World Online. <a rel="noopener" target="_blank" href="http://www.ipni.org/">http://www.ipni.org</a> and <a rel="noopener" target="_blank" href="https://powo.science.kew.org/">https://powo.science.kew.org/</a></p>



<p class="wp-block-paragraph" itemscope="" itemtype="https://schema.org/Book" itemprop="citation">深津正・小林義雄. 1993. 木の名の由来. 東京書籍, 東京. 290pp. ISBN: 9784487722310</p>



<!-- START MoshimoAffiliateEasyLink -->
<script type="text/javascript">
(function(b,c,f,g,a,d,e){b.MoshimoAffiliateObject=a;
b[a]=b[a]||function(){arguments.currentScript=c.currentScript
||c.scripts[c.scripts.length-2];(b[a].q=b[a].q||[]).push(arguments)};
c.getElementById(a)||(d=c.createElement(f),d.src=g,
d.id=a,e=c.getElementsByTagName("body")[0],e.appendChild(d))})
(window,document,"script","//dn.msmstatic.com/site/cardlink/bundle.js?20220329","msmaflink");
msmaflink({"n":"木の名の由来 (東書選書)","b":"東京書籍","t":"9784487722310","d":"https:\/\/m.media-amazon.com","c_p":"","p":["\/images\/I\/41DeZ5Oov0L._SL500_.jpg"],"u":{"u":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/4487722314","t":"amazon","r_v":""},"v":"2.1","b_l":[{"id":11,"u_tx":"Amazonで見る","u_bc":"#f79256","u_url":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/4487722314","a_id":3360663,"p_id":170,"pl_id":27060,"pc_id":185,"s_n":"amazon","u_so":1},{"id":14,"u_tx":"楽天市場で見る","u_bc":"#f76956","u_url":"https:\/\/search.rakuten.co.jp\/search\/mall\/%E6%9C%A8%E3%81%AE%E5%90%8D%E3%81%AE%E7%94%B1%E6%9D%A5%20(%E6%9D%B1%E6%9B%B8%E9%81%B8%E6%9B%B8)\/","a_id":3360662,"p_id":54,"pl_id":27059,"pc_id":54,"s_n":"rakuten","u_so":2},{"id":15,"u_tx":"Yahoo!ショッピングで見る","u_bc":"#66a7ff","u_url":"https:\/\/shopping.yahoo.co.jp\/search?first=1\u0026p=%E6%9C%A8%E3%81%AE%E5%90%8D%E3%81%AE%E7%94%B1%E6%9D%A5%20(%E6%9D%B1%E6%9B%B8%E9%81%B8%E6%9B%B8)","a_id":3361900,"p_id":1225,"pl_id":27061,"pc_id":1925,"s_n":"yahoo","u_so":3}],"eid":"EFtDi","s":"s"});
</script>
<div id="msmaflink-EFtDi">リンク</div>
<!-- MoshimoAffiliateEasyLink END -->
		<div class="wpulike wpulike-heart "><div class="wp_ulike_general_class wp_ulike_is_restricted"><button type="button" aria-label="いいねボタン" data-ulike-id="11058" data-ulike-nonce="147b00bbfb" data-ulike-type="post" data-ulike-template="wpulike-heart" data-ulike-display-likers="" data-ulike-likers-style="popover" class="wp_ulike_btn wp_ulike_put_image wp_post_btn_11058"></button><span class="count-box wp_ulike_counter_up" data-ulike-counter-value="0"></span>			</div></div>
	]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>ツルムラサキ・オカワカメ（アカザカズラ）・ツルナの違いは？似た種類の見分け方を解説</title>
		<link>https://ecological-information.com/archives/9752</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Ikeda, K.]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 15 Aug 2023 05:31:02 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[植物]]></category>
		<category><![CDATA[ツルムラサキ科]]></category>
		<category><![CDATA[ハマミズナ科]]></category>
		<category><![CDATA[ムラサキ科]]></category>
		<category><![CDATA[分類]]></category>
		<category><![CDATA[食用]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://ecological-information.com/?p=9752</guid>

					<description><![CDATA[ツルムラサキ・オカワカメ（アカザカズラ）はいずれもツルムラサキ科の観賞用・食用に栽培されるつる性草本です。葉上面・下面ともに緑色で、肉厚で卵円形である点など共通点が多く、マイナーな種類なので識別するのが難しいかもしれませ [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="wpulike wpulike-heart "><div class="wp_ulike_general_class wp_ulike_is_restricted"><button type="button" aria-label="いいねボタン" data-ulike-id="9752" data-ulike-nonce="71ce710c1c" data-ulike-type="post" data-ulike-template="wpulike-heart" data-ulike-display-likers="" data-ulike-likers-style="popover" class="wp_ulike_btn wp_ulike_put_image wp_post_btn_9752"></button><span class="count-box wp_ulike_counter_up" data-ulike-counter-value="+1"></span>			</div></div>
	
<p class="wp-block-paragraph">ツルムラサキ・オカワカメ（アカザカズラ）はいずれもツルムラサキ科の観賞用・食用に栽培されるつる性草本です。葉上面・下面ともに緑色で、肉厚で卵円形である点など共通点が多く、マイナーな種類なので識別するのが難しいかもしれません。<strong><span class="marker-under-red">しかし、ツルムラサキとアカザカズラの間には決定的な違いがあります。それは花の形と繁殖方法です。味についても違いがあり、やはりアカザカズラのほうがワカメのように粘りが強い食感になるようです。</span></strong>ツルナとも迷う場合があるかもしれませんが、分類的には隔たりがあり、葉や花の形が異なるので識別は簡単です。本記事ではツルムラサキ科の分類について解説していきます。</p>




  <div id="toc" class="toc tnt-number toc-center tnt-number border-element"><input type="checkbox" class="toc-checkbox" id="toc-checkbox-6" checked><label class="toc-title" for="toc-checkbox-6">目次</label>
    <div class="toc-content">
    <ol class="toc-list open"><li><a href="#toc1" tabindex="0">ツルムラサキとオカワカメ（アカザカズラ）とは？</a></li><li><a href="#toc2" tabindex="0">ツルムラサキとオカワカメ（アカザカズラ）の違いは？</a></li><li><a href="#toc3" tabindex="0">ツルムラサキとオカワカメ（アカザカズラ）の味の違いは？</a></li><li><a href="#toc4" tabindex="0">ツルムラサキとツルナの違いは？</a></li><li><a href="#toc5" tabindex="0">引用文献</a></li></ol>
    </div>
  </div>

<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc1">ツルムラサキとオカワカメ（アカザカズラ）とは？</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">ツルムラサキ（蔓紫） <em>Basella alba</em> はインド～東南アジア原産のつる性一年草です（RBG Kew, 2023）。中国・熱帯アフリカ・中央アメリカ・南アメリカでは食用に栽培されたものが帰化しています。日本では江戸時代に伝わって主に観賞用として栽培されていたものの、極めて少なかったですが、第二次世界大戦後の日中国交正常化以後は中国野菜ブームの到来によって食用としての栽培が次第に増加してます。</p>



<p class="wp-block-paragraph">アカザカズラ（藜蔓） <em>Anredera cordifolia</em> は一般名オカワカメ（陸若布）、雲南百薬。南アメリカ原産のつる性多年草です。アフリカ・オーストラリア太平洋地域・南ヨーロッパ・北アメリカでは観賞用・食用に栽培されたものが帰化しており、特にオーストラリアでは有害雑草として有名です。日本でも稀ですが観賞用・食用に栽培されます。以下アカザカズラと呼んでいきます。</p>



<p class="wp-block-paragraph">いずれもツルムラサキ科の観賞用・食用に栽培されるつる性草本です。葉上面・下面ともに緑色で、肉厚で卵円形である点、茎と葉ともに毛が生えず光沢がある点などかなり共通点が多く、マイナーな種類なので識別するのが難しいかもしれません。</p>



<!-- START MoshimoAffiliateEasyLink -->
<script type="text/javascript">
(function(b,c,f,g,a,d,e){b.MoshimoAffiliateObject=a;
b[a]=b[a]||function(){arguments.currentScript=c.currentScript
||c.scripts[c.scripts.length-2];(b[a].q=b[a].q||[]).push(arguments)};
c.getElementById(a)||(d=c.createElement(f),d.src=g,
d.id=a,e=c.getElementsByTagName("body")[0],e.appendChild(d))})
(window,document,"script","//dn.msmstatic.com/site/cardlink/bundle.js?20220329","msmaflink");
msmaflink({"n":"サカタのタネ 実咲野菜3080 つるむらさき 00923080","b":"サカタのタネ","t":"4974449230808","d":"https:\/\/m.media-amazon.com","c_p":"\/images\/I","p":["\/51TSinNmXNL._SL500_.jpg","\/51ObZNFI5aL._SL500_.jpg"],"u":{"u":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/B0014P8534","t":"amazon","r_v":""},"v":"2.1","b_l":[{"id":1,"u_tx":"Amazonで見る","u_bc":"#f79256","u_url":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/B0014P8534","a_id":3360663,"p_id":170,"pl_id":27060,"pc_id":185,"s_n":"amazon","u_so":1},{"id":2,"u_tx":"楽天市場で見る","u_bc":"#f76956","u_url":"https:\/\/search.rakuten.co.jp\/search\/mall\/%E3%82%B5%E3%82%AB%E3%82%BF%E3%81%AE%E3%82%BF%E3%83%8D%20%E5%AE%9F%E5%92%B2%E9%87%8E%E8%8F%9C3080%20%E3%81%A4%E3%82%8B%E3%82%80%E3%82%89%E3%81%95%E3%81%8D%2000923080\/","a_id":3360662,"p_id":54,"pl_id":27059,"pc_id":54,"s_n":"rakuten","u_so":2},{"id":3,"u_tx":"Yahoo!ショッピングで見る","u_bc":"#66a7ff","u_url":"https:\/\/shopping.yahoo.co.jp\/search?first=1\u0026p=%E3%82%B5%E3%82%AB%E3%82%BF%E3%81%AE%E3%82%BF%E3%83%8D%20%E5%AE%9F%E5%92%B2%E9%87%8E%E8%8F%9C3080%20%E3%81%A4%E3%82%8B%E3%82%80%E3%82%89%E3%81%95%E3%81%8D%2000923080","a_id":3361900,"p_id":1225,"pl_id":27061,"pc_id":1925,"s_n":"yahoo","u_so":3}],"eid":"aEooF","s":"s"});
</script>
<div id="msmaflink-aEooF">リンク</div>
<!-- MoshimoAffiliateEasyLink END -->



<!-- START MoshimoAffiliateEasyLink -->
<script type="text/javascript">
(function(b,c,f,g,a,d,e){b.MoshimoAffiliateObject=a;
b[a]=b[a]||function(){arguments.currentScript=c.currentScript
||c.scripts[c.scripts.length-2];(b[a].q=b[a].q||[]).push(arguments)};
c.getElementById(a)||(d=c.createElement(f),d.src=g,
d.id=a,e=c.getElementsByTagName("body")[0],e.appendChild(d))})
(window,document,"script","//dn.msmstatic.com/site/cardlink/bundle.js?20220329","msmaflink");
msmaflink({"n":"オカワカメ 苗","b":"イングの森","t":"n-okawakame","d":"https:\/\/m.media-amazon.com","c_p":"\/images\/I","p":["\/5132OWIlO0L._SL500_.jpg","\/61l3HOwrM1L._SL500_.jpg","\/61ZXo4Qe9qL._SL500_.jpg"],"u":{"u":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/B07DN6F62D","t":"amazon","r_v":""},"v":"2.1","b_l":[{"id":11,"u_tx":"Amazonで見る","u_bc":"#f79256","u_url":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/B07DN6F62D","a_id":3360663,"p_id":170,"pl_id":27060,"pc_id":185,"s_n":"amazon","u_so":0},{"id":14,"u_tx":"楽天市場で見る","u_bc":"#f76956","u_url":"https:\/\/search.rakuten.co.jp\/search\/mall\/%E3%82%AA%E3%82%AB%E3%83%AF%E3%82%AB%E3%83%A1%20%E8%8B%97\/","a_id":3360662,"p_id":54,"pl_id":27059,"pc_id":54,"s_n":"rakuten","u_so":1},{"id":15,"u_tx":"Yahoo!ショッピングで見る","u_bc":"#66a7ff","u_url":"https:\/\/shopping.yahoo.co.jp\/search?first=1\u0026p=%E3%82%AA%E3%82%AB%E3%83%AF%E3%82%AB%E3%83%A1%20%E8%8B%97","a_id":3361900,"p_id":1225,"pl_id":27061,"pc_id":1925,"s_n":"yahoo","u_so":2}],"eid":"zovRT","s":"s"});
</script>
<div id="msmaflink-zovRT">リンク</div>
<!-- MoshimoAffiliateEasyLink END -->



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc2">ツルムラサキとオカワカメ（アカザカズラ）の違いは？</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">しかし、ツルムラサキとアカザカズラの間には決定的な違いがあります（Wu et al., 2003）。</p>



<p class="wp-block-paragraph">まず、ツルムラサキはツルムラサキ属ですが、アカザカズラはアカザカズラ属に含まれるので同じ科ではあるものの、分類的な隔たりがあることが予想されるでしょう。</p>



<p class="wp-block-paragraph">具体的には花の形が全く異なります。</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>ツルムラサキでは小花柄がなく、花被片は多肉質で開花時にはほとんど開かず、雄しべが短いのに対して、アカザカズラでは小花柄があり、開花時には花被片は膜質で完全に開ききり、雄しべは長く突き出すという違いがあります。</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">また、繁殖方法にも違いがあります。</p>



<p class="wp-block-paragraph">ツルムラサキでは果実があり、球形で黒紫色に熟す液果を作ることで繁殖する（生殖成長・有性生殖を行う）のに対して、アカザカズラでも球形で暗褐色～黒色に熟す核果ができることも稀にありますが、ほとんど結実せず地上塊茎（むかご）や切断された根から繁殖します（栄養成長・無性生殖を行う）。</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>そのため、アカザカズラでは茎の間に茶色い塊を観察することができるでしょう。ツルムラサキにはこれはありません。</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">葉での識別は難しいと思いますが、ツルムラサキでは葉身の長さは3～9cmですが、アカザカズラでは長さ2～6cmと、ややツルムラサキの方が大きいという傾向があります。</p>



<p class="wp-block-paragraph">またアカザカズラでは葉が波打つことが多いですが、ツルムラサキではそうなっていません。</p>



<p class="wp-block-paragraph">以上で識別できると思います。</p>



<p class="wp-block-paragraph">なお、ツルムラサキにはシンツルムラサキ ‘Rubra’ と呼ばれる園芸品種も知られており、この園芸品種では茎は赤紫色で、葉は緑色だったものが、植物が成熟するにつれて、葉の基部から紫色の色素を生成し紫色を帯びていきます。</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839-%E3%83%84%E3%83%AB%E3%83%A0%E3%83%A9%E3%82%B5%E3%82%AD-%E8%91%89%E4%B8%8A%E9%9D%A2-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839-%E3%83%84%E3%83%AB%E3%83%A0%E3%83%A9%E3%82%B5%E3%82%AD-%E8%91%89%E4%B8%8A%E9%9D%A2-1024x768.jpg" alt="ツルムラサキの葉上面" class="wp-image-9757" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839-ツルムラサキ-葉上面-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839-ツルムラサキ-葉上面-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839-ツルムラサキ-葉上面-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839-ツルムラサキ-葉上面-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839-ツルムラサキ-葉上面.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>ツルムラサキの葉上面｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839-%E3%83%84%E3%83%AB%E3%83%A0%E3%83%A9%E3%82%B5%E3%82%AD-%E8%91%89%E4%B8%8B%E9%9D%A2-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839-%E3%83%84%E3%83%AB%E3%83%A0%E3%83%A9%E3%82%B5%E3%82%AD-%E8%91%89%E4%B8%8B%E9%9D%A2-1024x768.jpg" alt="ツルムラサキの葉下面" class="wp-image-9758" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839-ツルムラサキ-葉下面-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839-ツルムラサキ-葉下面-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839-ツルムラサキ-葉下面-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839-ツルムラサキ-葉下面-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839-ツルムラサキ-葉下面.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>ツルムラサキの葉下面｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839-%E3%83%84%E3%83%AB%E3%83%A0%E3%83%A9%E3%82%B5%E3%82%AD-%E6%9E%9C%E5%AE%9F-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839-%E3%83%84%E3%83%AB%E3%83%A0%E3%83%A9%E3%82%B5%E3%82%AD-%E6%9E%9C%E5%AE%9F-1024x768.jpg" alt="ツルムラサキの果実" class="wp-image-9759" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839-ツルムラサキ-果実-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839-ツルムラサキ-果実-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839-ツルムラサキ-果実-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839-ツルムラサキ-果実-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839-ツルムラサキ-果実.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>ツルムラサキの果実｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839.1-%E3%82%B7%E3%83%B3%E3%83%84%E3%83%AB%E3%83%A0%E3%83%A9%E3%82%B5%E3%82%AD-%E8%91%89%E4%B8%8A%E9%9D%A2-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839.1-%E3%82%B7%E3%83%B3%E3%83%84%E3%83%AB%E3%83%A0%E3%83%A9%E3%82%B5%E3%82%AD-%E8%91%89%E4%B8%8A%E9%9D%A2-1024x768.jpg" alt="シンツルムラサキの葉上面" class="wp-image-9760" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839.1-シンツルムラサキ-葉上面-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839.1-シンツルムラサキ-葉上面-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839.1-シンツルムラサキ-葉上面-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839.1-シンツルムラサキ-葉上面-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839.1-シンツルムラサキ-葉上面.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>シンツルムラサキの葉上面｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839.1-%E3%82%B7%E3%83%B3%E3%83%84%E3%83%AB%E3%83%A0%E3%83%A9%E3%82%B5%E3%82%AD-%E8%91%89%E4%B8%8B%E9%9D%A2-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839.1-%E3%82%B7%E3%83%B3%E3%83%84%E3%83%AB%E3%83%A0%E3%83%A9%E3%82%B5%E3%82%AD-%E8%91%89%E4%B8%8B%E9%9D%A2-1024x768.jpg" alt="シンツルムラサキの葉下面" class="wp-image-9761" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839.1-シンツルムラサキ-葉下面-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839.1-シンツルムラサキ-葉下面-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839.1-シンツルムラサキ-葉下面-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839.1-シンツルムラサキ-葉下面-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839.1-シンツルムラサキ-葉下面.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>シンツルムラサキの葉下面｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839.1-%E3%82%B7%E3%83%B3%E3%83%84%E3%83%AB%E3%83%A0%E3%83%A9%E3%82%B5%E3%82%AD-%E8%8A%B1-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839.1-%E3%82%B7%E3%83%B3%E3%83%84%E3%83%AB%E3%83%A0%E3%83%A9%E3%82%B5%E3%82%AD-%E8%8A%B1-1024x768.jpg" alt="シンツルムラサキの花：これは蕾に近いもの" class="wp-image-9762" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839.1-シンツルムラサキ-花-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839.1-シンツルムラサキ-花-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839.1-シンツルムラサキ-花-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/07.2839.1-シンツルムラサキ-花.jpg 1280w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>シンツルムラサキの花：これは蕾に近いもの｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/anredera-cordifolia-leaf-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/anredera-cordifolia-leaf-1024x768.jpg" alt="オカワカメ（アカザカズラ）の葉：縁が波打つ場合もある。" class="wp-image-9763" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/anredera-cordifolia-leaf-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/anredera-cordifolia-leaf-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/anredera-cordifolia-leaf-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/anredera-cordifolia-leaf-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/anredera-cordifolia-leaf.jpg 1920w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption class="wp-element-caption">オカワカメ（アカザカズラ）の葉：縁が波打つ場合もある。｜By Forest &amp; Kim Starr, CC BY 3.0 us, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=70626228</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/anredera-cordifolia-flower-1024x681.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="681" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/anredera-cordifolia-flower-1024x681.jpg" alt="オカワカメ（アカザカズラ）の花：明らかに開き雄しべが長い。" class="wp-image-9764" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/anredera-cordifolia-flower-1024x681.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/anredera-cordifolia-flower-300x200.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/anredera-cordifolia-flower-768x511.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/anredera-cordifolia-flower-1536x1022.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/anredera-cordifolia-flower.jpg 1920w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption class="wp-element-caption">オカワカメ（アカザカズラ）の花：明らかに開き雄しべが長い。｜By John Robert McPherson – Own work, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=85462508</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/anredera-cordifolia-bulbil-1024x681.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="681" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/anredera-cordifolia-bulbil-1024x681.jpg" alt="オカワカメ（アカザカズラ）の地上塊茎（むかご）" class="wp-image-9765" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/anredera-cordifolia-bulbil-1024x681.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/anredera-cordifolia-bulbil-300x200.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/anredera-cordifolia-bulbil-768x511.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/anredera-cordifolia-bulbil-1536x1022.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/anredera-cordifolia-bulbil.jpg 1920w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption class="wp-element-caption">オカワカメ（アカザカズラ）の地上塊茎（むかご）｜By Macleay Grass Man – https://www.flickr.com/photos/73840284@N04/48757222996/, CC BY 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=104582006</figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc3">ツルムラサキとオカワカメ（アカザカズラ）の味の違いは？</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">ツルムラサキとアカザカズラはどちらも食用として利用されています。</p>



<p class="wp-block-paragraph">この2種に味の違いはあるのでしょうか？</p>



<p class="wp-block-paragraph">あるブログでは実際におひたしにして食べ比べた感想が書かれています（fukuoka-vegico，2010）。</p>



<p class="wp-block-paragraph">それによると、ツルムラサキでは「オカワカメに比べると粘りが少なく、癖がなく食べやすい。」のに対して、アカザカズラでは「ぷにぷにした食感に粘りも強く、少し青臭さもあるけど味が濃くて美味。」とあります。</p>



<p class="wp-block-paragraph">ツルムラサキはホウレンソウのような食感、アカザカズラはやはりオカワカメという別名通りワカメのような食感なのかもしれません。</p>



<p class="wp-block-paragraph">みなさんも食べ比べてみると面白いと思います。</p>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc4">ツルムラサキとツルナの違いは？</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">ツルムラサキと混同される種類としてツルナ <em>Tetragonia tetragonioides</em> も挙げられるかもしれません。同じくつる性多年草で、若い葉と茎を摘み取って食用にすることがあるからです。</p>



<p class="wp-block-paragraph">しかし、こちらは分類が全く異なりハマミズナ科ツルナ属で、葉が卵状三角形～菱形と、円形のツルムラサキとは全く形が異なります。花も黄色く花弁を開ききるものです。</p>



<p class="wp-block-paragraph">したがって、しっかり観察すれば区別はつくでしょう。</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/tetragonia-tetragonioides-leaf-1024x683.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="683" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/tetragonia-tetragonioides-leaf-1024x683.jpg" alt="ツルナの葉：三角形に近い形。" class="wp-image-9766" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/tetragonia-tetragonioides-leaf-1024x683.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/tetragonia-tetragonioides-leaf-300x200.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/tetragonia-tetragonioides-leaf-768x512.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/tetragonia-tetragonioides-leaf-1536x1024.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/08/tetragonia-tetragonioides-leaf.jpg 1920w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption class="wp-element-caption">ツルナの葉：三角形に近い形。｜By Frank Vincentz – Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=71339881</figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc5">引用文献</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">fukuoka-vegico. 2010, June 25. つるむらさきとオカワカメ. 福岡ベジコ* 農園は今日もピーカン. <a rel="noopener" target="_blank" href="https://vegico2006.exblog.jp/14658390/">https://vegico2006.exblog.jp/14658390/</a></p>



<p class="wp-block-paragraph">RBG Kew. 2023. The International Plant Names Index and World Checklist of Vascular Plants. Plants of the World Online. <a rel="noopener" target="_blank" href="http://www.ipni.org/">http://www.ipni.org</a> and <a rel="noopener" target="_blank" href="https://powo.science.kew.org/">https://powo.science.kew.org/</a></p>



<p class="wp-block-paragraph" itemscope="" itemtype="https://schema.org/Book" itemprop="citation">Wu, Z. Y., Raven, P. H., &amp; Hong, D. Y. (Eds.). 2003. Flora of China (Vol. 5 Ulmaceae through Basellaceae). Science Press, Beijing, and Missouri Botanical Garden Press, St. Louis. ISBN: 9781935641056</p>



<!-- START MoshimoAffiliateEasyLink -->
<script type="text/javascript">
(function(b,c,f,g,a,d,e){b.MoshimoAffiliateObject=a;
b[a]=b[a]||function(){arguments.currentScript=c.currentScript
||c.scripts[c.scripts.length-2];(b[a].q=b[a].q||[]).push(arguments)};
c.getElementById(a)||(d=c.createElement(f),d.src=g,
d.id=a,e=c.getElementsByTagName("body")[0],e.appendChild(d))})
(window,document,"script","//dn.msmstatic.com/site/cardlink/bundle.js?20220329","msmaflink");
msmaflink({"n":"Flora of China: Ulmaceae Through Basellaceae","b":"Missouri Botanical Garden Press","t":"9781935641056","d":"https:\/\/m.media-amazon.com","c_p":"","p":["\/images\/I\/417wVhItTuL._SL500_.jpg"],"u":{"u":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/193072327X","t":"amazon","r_v":""},"v":"2.1","b_l":[{"id":11,"u_tx":"Amazonで見る","u_bc":"#f79256","u_url":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/193072327X","a_id":3360663,"p_id":170,"pl_id":27060,"pc_id":185,"s_n":"amazon","u_so":1},{"id":14,"u_tx":"楽天市場で見る","u_bc":"#f76956","u_url":"https:\/\/search.rakuten.co.jp\/search\/mall\/Flora%20of%20China%3A%20Ulmaceae%20Through%20Basellaceae\/","a_id":3360662,"p_id":54,"pl_id":27059,"pc_id":54,"s_n":"rakuten","u_so":2},{"id":15,"u_tx":"Yahoo!ショッピングで見る","u_bc":"#66a7ff","u_url":"https:\/\/shopping.yahoo.co.jp\/search?first=1\u0026p=Flora%20of%20China%3A%20Ulmaceae%20Through%20Basellaceae","a_id":3361900,"p_id":1225,"pl_id":27061,"pc_id":1925,"s_n":"yahoo","u_so":3}],"eid":"AWnuD","s":"s"});
</script>
<div id="msmaflink-AWnuD">リンク</div>
<!-- MoshimoAffiliateEasyLink END -->
		<div class="wpulike wpulike-heart "><div class="wp_ulike_general_class wp_ulike_is_restricted"><button type="button" aria-label="いいねボタン" data-ulike-id="9752" data-ulike-nonce="71ce710c1c" data-ulike-type="post" data-ulike-template="wpulike-heart" data-ulike-display-likers="" data-ulike-likers-style="popover" class="wp_ulike_btn wp_ulike_put_image wp_post_btn_9752"></button><span class="count-box wp_ulike_counter_up" data-ulike-counter-value="+1"></span>			</div></div>
	]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>ホタルカズラとミヤマホタルカズラの違いは？似た種類の見分け方を解説！花は日陰になっても受粉できる秘密を持っていた？</title>
		<link>https://ecological-information.com/archives/1415</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Ikeda, K.]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 27 Apr 2022 05:56:39 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[植物]]></category>
		<category><![CDATA[ムラサキ科]]></category>
		<category><![CDATA[分類]]></category>
		<category><![CDATA[化学]]></category>
		<category><![CDATA[生態]]></category>
		<category><![CDATA[草本]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://ecological-information.com/?p=1415</guid>

					<description><![CDATA[ホタルカズラとミヤマホタルカズラは似た名前であるので混同されることがあるかもしれませんが、そもそもホタルカズラは在来種なのに対して、ミヤマホタルカズラは園芸種という大きな違いがあります。葉の形、花の形も見た目でわかるほど [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="wpulike wpulike-heart "><div class="wp_ulike_general_class wp_ulike_is_restricted"><button type="button" aria-label="いいねボタン" data-ulike-id="1415" data-ulike-nonce="db0f79c4b6" data-ulike-type="post" data-ulike-template="wpulike-heart" data-ulike-display-likers="" data-ulike-likers-style="popover" class="wp_ulike_btn wp_ulike_put_image wp_post_btn_1415"></button><span class="count-box wp_ulike_counter_up" data-ulike-counter-value="+1"></span>			</div></div>
	
<p class="wp-block-paragraph">ホタルカズラとミヤマホタルカズラは似た名前であるので混同されることがあるかもしれませんが、<strong><span class="marker-under-red">そもそもホタルカズラは在来種なのに対して、ミヤマホタルカズラは園芸種という大きな違いがあります。葉の形、花の形も見た目でわかるほど違います。</span></strong>ホタルカズラの名前の由来には2説あり、花の距の根本部分は赤いぼかしに由来するというものと、花の色がやや蛍光色に見え、あちこちにぽつぽつと咲くからというものがあります。そんなホタルカズラとミヤマホタルカズラですがどちらも花は口の長い昆虫が訪れることに適応していることが最近の研究で分かってきています。<strong>特にホタルカズラは驚くべきことに日向の時はハナバチやツリアブに依存していますが、日陰の時はセダカコガシラアブという全く別の昆虫に受粉を頼っていることが分かってきました。</strong>果実は堅果で近縁種の研究から鳥散布だと思われます。本記事ではホタルカズラとミヤマホタルカズラの分類・歴史・送粉生態について解説していきます。</p>




  <div id="toc" class="toc tnt-number toc-center tnt-number border-element"><input type="checkbox" class="toc-checkbox" id="toc-checkbox-8" checked><label class="toc-title" for="toc-checkbox-8">目次</label>
    <div class="toc-content">
    <ol class="toc-list open"><li><a href="#toc1" tabindex="0">ホタルカズラは在来種で、ミヤマホタルカズラは園芸種</a></li><li><a href="#toc2" tabindex="0">名前の由来は花からだが、2つの説ある？</a></li><li><a href="#toc3" tabindex="0">ホタルカズラには口の長い昆虫がやってくる</a></li><li><a href="#toc4" tabindex="0">日陰になっても受粉できる秘密？</a></li><li><a href="#toc5" tabindex="0">ミヤマホタルカズラの花でも似た傾向になっている</a></li><li><a href="#toc6" tabindex="0">果実は堅果で鳥散布？</a></li><li><a href="#toc7" tabindex="0">引用文献</a></li></ol>
    </div>
  </div>

<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc1">ホタルカズラは在来種で、ミヤマホタルカズラは園芸種</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">ホタルカズラ（蛍葛） <em>Lithospermum zollingeri</em> は朝鮮・中国・台湾・日本の北海道・本州・四国・九州に分布し、日当たりの良い草地や、乾いた雑木林に生息する多年草です（門田ら， 2013；神奈川県植物誌調査会，2018）。全体が荒い毛で覆われていることと、名の通り匍匐枝を出しているのが大きな特徴です。私の経験でも山地の歩道際などの林縁から這い出て咲いている様子をよく見た覚えがあります。</p>



<p class="wp-block-paragraph">一方、ミヤマホタルカズラ（深山蛍葛） <em>Glandora diffusa</em> はヨーロッパ（フランス・ポルトガル・スペイン）・西アジア（モロッコ）原産で海岸の砂浜や松林、藪の傍などに生える多年草です。日本では観賞用に栽培されます。</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>ホタルカズラとミヤマホタルカズラの違いとしてはそもそもホタルカズラは在来種なのに対して、ミヤマホタルカズラは園芸種です。</strong>葉の形もホタルカズラでは狭長楕円形となっているのに対してミヤマホタルカズラは葉は細く小さく堅くなっています。また、花に関してはホタルカズラでは白い5本の稜がありますが、ミヤマホタルカズラではありません。</p>



<p class="wp-block-paragraph">名前が似ており、同じくムラサキ科に属しますが、現在の分類では属は異なっており、しっかり観察すれば見間違うことはない2種となっています。</p>



<figure class="wp-block-image aligncenter size-large"><a rel="noopener" target="_blank" href="https://images-fe.ssl-images-amazon.com/images/I/518ePl+XEEL._SL500_.jpg" data-lightbox="image"><img decoding="async" src="https://images-fe.ssl-images-amazon.com/images/I/518ePl+XEEL._SL500_.jpg" alt="ホタルカズラの全形"></a><figcaption class="wp-element-caption">ホタルカズラの全形｜<cite>『<a rel="nofollow sponsored noopener" target="_blank" href="https://af.moshimo.com/af/c/click?a_id=3360663&amp;p_id=170&amp;pc_id=185&amp;pl_id=4062&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.amazon.co.jp%2Fdp%2FB08CBDZLQ9">Amazon</a>』</cite>より引用・購入可能</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/07.3273-%E3%83%9B%E3%82%BF%E3%83%AB%E3%82%AB%E3%82%BA%E3%83%A9-%E8%8A%B1-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/07.3273-%E3%83%9B%E3%82%BF%E3%83%AB%E3%82%AB%E3%82%BA%E3%83%A9-%E8%8A%B1-1024x768.jpg" alt="ホタルカズラの花" class="wp-image-1416" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/07.3273-ホタルカズラ-花-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/07.3273-ホタルカズラ-花-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/07.3273-ホタルカズラ-花-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/07.3273-ホタルカズラ-花.jpg 1280w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>ホタルカズラの花：カニグモの幼体がみられる。｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/12/07.3273.a-%E3%83%9F%E3%83%A4%E3%83%9E%E3%83%9B%E3%82%BF%E3%83%AB%E3%82%AB%E3%82%BA%E3%83%A9-%E8%91%89-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/12/07.3273.a-%E3%83%9F%E3%83%A4%E3%83%9E%E3%83%9B%E3%82%BF%E3%83%AB%E3%82%AB%E3%82%BA%E3%83%A9-%E8%91%89-1024x768.jpg" alt="ミヤマホタルカズラの葉" class="wp-image-5644" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/12/07.3273.a-ミヤマホタルカズラ-葉-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/12/07.3273.a-ミヤマホタルカズラ-葉-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/12/07.3273.a-ミヤマホタルカズラ-葉-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/12/07.3273.a-ミヤマホタルカズラ-葉-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/12/07.3273.a-ミヤマホタルカズラ-葉.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>ミヤマホタルカズラの葉｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/12/07.3273.a-%E3%83%9F%E3%83%A4%E3%83%9E%E3%83%9B%E3%82%BF%E3%83%AB%E3%82%AB%E3%82%BA%E3%83%A9-%E8%8A%B1-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/12/07.3273.a-%E3%83%9F%E3%83%A4%E3%83%9E%E3%83%9B%E3%82%BF%E3%83%AB%E3%82%AB%E3%82%BA%E3%83%A9-%E8%8A%B1-1024x768.jpg" alt="ミヤマホタルカズラの花" class="wp-image-5645" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/12/07.3273.a-ミヤマホタルカズラ-花-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/12/07.3273.a-ミヤマホタルカズラ-花-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/12/07.3273.a-ミヤマホタルカズラ-花-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/12/07.3273.a-ミヤマホタルカズラ-花-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/12/07.3273.a-ミヤマホタルカズラ-花.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>ミヤマホタルカズラの花｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc2">名前の由来は花からだが、2つの説ある？</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">ホタルカズラは比較的目立つ花なのですが、歴史的には同属のムラサキのように人々の間で目立った扱いは受けてこなかったようです。しかし、とても山の中では珍しい小型の青色の花を咲かせるので可愛い印象を受けます。</p>



<p class="wp-block-paragraph">ホタルカズラの花は4～6月の春に咲き、花冠は鮮やかな青色～青紫色、先は深く5裂して平開し、裂片の中央に沿って5本の白色の隆起があります。</p>



<p class="wp-block-paragraph">ミヤマホタルカズラの花は4～5月の春に咲き、花冠は青色、先は浅めに5裂して平開し、裂片の中央に白色の隆起はありません。</p>



<p class="wp-block-paragraph">2種共通で、花の距（花弁の筒状になっている部分）は長く、蜜を吸うことができる昆虫は口が長いものに限られることが予想されます。花の距の根本部分は赤いぼかしが入っており、この赤いぼかしの役割は証明されたわけではないですが、口の長い昆虫達に蜜の在り処をアピールするためのものかもしれません。</p>



<p class="wp-block-paragraph">名前の由来はこの花の色がやや蛍光色に見え、あちこちにぽつぽつと咲くことから蛍に例えたことからこの名がついたという説がある一方で、赤いぼかしを蛍の光に例えた、という説もあります（高橋，2018）。</p>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc3">ホタルカズラには口の長い昆虫がやってくる</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">ホタルカズラの花はやってくる昆虫については近年になって日本で詳しい研究がなされています（Ushimaru et al., 2021）。この研究では兵庫県で花に訪れた昆虫を380例も記録しています。<span class="marker-under-red"><strong>その結果訪れる昆虫は、ニッポンヒゲナガハナバチが54％、ビロウドツリアブが27％、セダカコガシラアブが16％を締めており、この3種が受粉の大部分を担っていると考えることができそうです。</strong></span>後はわずかにクマバチとチョウの訪花の記録があった程度です。この3種はいずれも口の長い昆虫で、日本では個体数も多く、日向で忙しなく花に訪れており、ホタルカズラの生息地によく合っています。</p>



<figure class="wp-block-image aligncenter size-large is-resized"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/13.10503-%E3%83%8B%E3%83%83%E3%83%9D%E3%83%B3%E3%83%92%E3%82%B2%E3%83%8A%E3%82%AC%E3%83%8F%E3%83%8A%E3%83%90%E3%83%81-%E6%88%90%E8%99%AB-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/13.10503-%E3%83%8B%E3%83%83%E3%83%9D%E3%83%B3%E3%83%92%E3%82%B2%E3%83%8A%E3%82%AC%E3%83%8F%E3%83%8A%E3%83%90%E3%83%81-%E6%88%90%E8%99%AB-1024x768.jpg" alt="ナヨクサフジに訪花するニッポンヒゲナガハナバチの成虫（参考写真）" class="wp-image-1417" style="width:500px" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/13.10503-ニッポンヒゲナガハナバチ-成虫-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/13.10503-ニッポンヒゲナガハナバチ-成虫-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/13.10503-ニッポンヒゲナガハナバチ-成虫-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/13.10503-ニッポンヒゲナガハナバチ-成虫.jpg 1280w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>ナヨクサフジに訪花するニッポンヒゲナガハナバチの成虫（参考写真）｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large is-resized"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/13.25546-%E3%83%93%E3%83%AD%E3%82%A6%E3%83%89%E3%83%84%E3%83%AA%E3%82%A2%E3%83%96-%E9%9B%8C-%E6%88%90%E8%99%AB-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/13.25546-%E3%83%93%E3%83%AD%E3%82%A6%E3%83%89%E3%83%84%E3%83%AA%E3%82%A2%E3%83%96-%E9%9B%8C-%E6%88%90%E8%99%AB-1024x768.jpg" alt="ビロードツリアブの雌成虫（参考写真）" class="wp-image-1418" style="width:500px" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/13.25546-ビロウドツリアブ-雌-成虫-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/13.25546-ビロウドツリアブ-雌-成虫-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/13.25546-ビロウドツリアブ-雌-成虫-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/13.25546-ビロウドツリアブ-雌-成虫.jpg 1280w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>ビロードツリアブの雌成虫（参考写真）｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image aligncenter size-large is-resized"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/13.25532-%E3%82%BB%E3%83%80%E3%82%AB%E3%82%B3%E3%82%AC%E3%82%B7%E3%83%A9%E3%82%A2%E3%83%96-%E6%88%90%E8%99%AB-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/13.25532-%E3%82%BB%E3%83%80%E3%82%AB%E3%82%B3%E3%82%AC%E3%82%B7%E3%83%A9%E3%82%A2%E3%83%96-%E6%88%90%E8%99%AB-1024x768.jpg" alt="セダカコガシラアブの成虫（参考写真）" class="wp-image-1419" style="width:500px" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/13.25532-セダカコガシラアブ-成虫-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/13.25532-セダカコガシラアブ-成虫-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/13.25532-セダカコガシラアブ-成虫-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/13.25532-セダカコガシラアブ-成虫.jpg 1280w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>セダカコガシラアブの成虫（参考写真）｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc4">日陰になっても受粉できる秘密？</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">この研究では単純に訪れる虫の種類を調べるだけではなく、ホタルカズラのような小型の草本に隣接する草本や低木が覆いかぶさったり、高木によって日陰になることで、花に訪れる昆虫が減るかどうかも調べることを目的に行われました。<span class="marker-under-blue"><strong>ホタルカズラのような小型の草本にとっては他の植物が覆いかぶさったり、他の植物のせいで日陰になると、昆虫から花が見えなくなったり、気温が低くなって日向で活動する昆虫にとっては寒くなってしまい、受粉が妨げられてしまうという可能性があるのです。また物理的に他の植物が邪魔で、花に近づけない、ということも考えられるでしょう。</strong></span></p>



<p class="wp-block-paragraph">このような考えのもと、行われた実験の結果としてはやはりこの仮説を支持していました。<span class="marker-under-red"><strong>ただし、その影響にはやってくる昆虫の種類の間で差があることもわかりました。</strong></span>ニッポンヒゲナガハナバチやビロウドツリアブでは大きく影響を受けましたが、セダカコガシラアブでは影響は比較的少なく、日陰の花では唯一見られた昆虫となっていたのです。その理由についてはセダカコガシラアブは体が黒く体温維持が他の昆虫より得意であったことが原因と考えられています。</p>



<p class="wp-block-paragraph">この結果は本来日向で花を咲かせるホタルカズラが日陰になってもセダカコガシラアブに受粉を頼ることで子孫を残しているという可能性を示しています。これはホタルカズラの柔軟性を示すものですごく面白いですよね！</p>



<p class="wp-block-paragraph">とはいえ、他の植物に覆われることはホタルカズラのような小型の草本にとっては悪影響が大きそうです。自然のままが望ましいですが、人の手が加わった林などでは時には適切な手入れも必要なのかもしれません。</p>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc5">ミヤマホタルカズラの花でも似た傾向になっている</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">一方ミヤマホタルカズラに訪れる昆虫は、スペインでの研究によるとマルハナバチ属の一種 <em>Bombus pascuorum</em>・ケブカハナバチ属の一種 <em>Anthophora</em> sp.・ツリアブ属の一種 <em>Bombylius</em> sp. の3種で大部分を占めるという結果が出ています（Ferrero et al., 2011）。<strong>遠く離れたスペインの地でも日本のホタルカズラと似た結果になっているのは驚きです。</strong>これはやはりミヤマホタルカズラの花の形がホタルカズラに似ているからでしょう。</p>



<p class="wp-block-paragraph">一方でセダカコガシラアブのような日陰に訪れる昆虫はこの研究では発見されていません。これは研究の観察が偏っていたからなのか、生息環境やホタルカズラと花の形が微妙に異なることに原因があるのか分かりませんが、興味深い現象です。</p>



<figure class="wp-block-image aligncenter size-full is-resized"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/12/glandora-diffusa-flower-visited-by-pollinator.png" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="355" height="212" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/12/glandora-diffusa-flower-visited-by-pollinator.png" alt="ミヤマホタルカズラに訪れるハナバチ" class="wp-image-5648" style="width:500px" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/12/glandora-diffusa-flower-visited-by-pollinator.png 355w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/12/glandora-diffusa-flower-visited-by-pollinator-300x179.png 300w" sizes="(max-width: 355px) 100vw, 355px"></a><figcaption class="wp-element-caption">ミヤマホタルカズラに訪れるハナバチ｜Ferrero et al. (2011): Fig. 1A より引用</figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc6">果実は堅果で鳥散布？</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">ホタルカズラの堅果は4分果になり、分果は白色～淡黄褐色、長さ（2.5～）3～3.5mmの傾いた卵形、平滑、光沢があり、腹面は凹面、中央に縦溝があります。</p>



<p class="wp-block-paragraph">ミヤマホタルカズラの堅果は分果になり、長さ2.5～3mm×幅1.5～2.5mm、類卵形、類鈍形、平滑（細かいいぼ状）で、白色または白灰色、光沢があります。</p>



<p class="wp-block-paragraph">種子はどのように散布されるかについては調べられていないと思われます。しかし、果実は明らかに白色で動物から見て目立ち、更にスウェーデンでは、ほぼ同様の色の果実を持つセイヨウムラサキ <em>Lithospermum officinale</em> の種子に実験的に化学的処理（酸に浸す）と機械的損傷（種子をサンドペーパーで引っ掻く）を行ったところ、発芽率は増加することを示した実験があり（Åberg, 2015）、これらの種類でも少なくとも鳥散布であることは確実でしょう。具体的な鳥の種類の調査が期待されます。</p>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc7">引用文献</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Åberg, A. 2015. Could <em>Lithospermum officinale</em> be bird dispersed?: A greenhouse experiment [Master’s thesis, Uppsala University]. <a rel="noopener" target="_blank" href="https://urn.kb.se/resolve?urn=urn%3Anbn%3Ase%3Auu%3Adiva-264350">https://urn.kb.se/resolve?urn=urn%3Anbn%3Ase%3Auu%3Adiva-264350</a></p>



<p class="wp-block-paragraph">Ferrero, V., Castro, S., Sánchez, J. M., &amp; Navarro, L. 2011. Stigma–anther reciprocity, pollinators, and pollen transfer efficiency in populations of heterostylous species of <em>Lithodora</em> and <em>Glandora</em> (Boraginaceae). Plant Systematics and Evolution 291(3): 267-276. <a rel="noopener" target="_blank" href="https://doi.org/10.1007/s00606-010-0387-x">https://doi.org/10.1007/s00606-010-0387-x</a></p>



<p class="wp-block-paragraph" itemscope="" itemtype="https://schema.org/Book" itemprop="citation">門田裕一・永田芳男・畔上能力. 2013. 山に咲く花 (増補改訂新版). 山と溪谷社, 東京. 616pp. ISBN: 9784635070218</p>



<!-- START MoshimoAffiliateEasyLink -->
<script type="text/javascript">
(function(b,c,f,g,a,d,e){b.MoshimoAffiliateObject=a;
b[a]=b[a]||function(){arguments.currentScript=c.currentScript
||c.scripts[c.scripts.length-2];(b[a].q=b[a].q||[]).push(arguments)};
c.getElementById(a)||(d=c.createElement(f),d.src=g,
d.id=a,e=c.getElementsByTagName("body")[0],e.appendChild(d))})
(window,document,"script","//dn.msmstatic.com/site/cardlink/bundle.js?20220329","msmaflink");
msmaflink({"n":"山に咲く花 (増補改訂新版) (山溪ハンディ図鑑)","b":"山と溪谷社","t":"9784635070218","d":"https:\/\/m.media-amazon.com","c_p":"\/images\/I","p":["\/51SrPgqW8IL._SL500_.jpg","\/413KuW+WlpL._SL500_.jpg","\/41ZEw89-YtL._SL500_.jpg","\/410nlRHK6CL._SL500_.jpg","\/5135NWJf7pL._SL500_.jpg","\/51O0wICN9QL._SL500_.jpg","\/51VMQruH85L._SL500_.jpg"],"u":{"u":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/4635070212","t":"amazon","r_v":""},"v":"2.1","b_l":[{"id":11,"u_tx":"Amazonで見る","u_bc":"#f79256","u_url":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/4635070212","a_id":3360663,"p_id":170,"pl_id":27060,"pc_id":185,"s_n":"amazon","u_so":1},{"id":9,"u_tx":"楽天市場で見る","u_bc":"#f76956","u_url":"https:\/\/search.rakuten.co.jp\/search\/mall\/%E5%B1%B1%E3%81%AB%E5%92%B2%E3%81%8F%E8%8A%B1%20%E5%A2%97%E8%A3%9C%E6%94%B9%E8%A8%82%E6%96%B0%E7%89%88%20(%E5%B1%B1%E6%BA%AA%E3%83%8F%E3%83%B3%E3%83%87%E3%82%A3%E5%9B%B3%E9%91%91)\/","a_id":3360662,"p_id":54,"pl_id":27059,"pc_id":54,"s_n":"rakuten","u_so":2},{"id":12,"u_tx":"Yahoo!ショッピングで見る","u_bc":"#66a7ff","u_url":"https:\/\/shopping.yahoo.co.jp\/search?first=1\u0026p=%E5%B1%B1%E3%81%AB%E5%92%B2%E3%81%8F%E8%8A%B1%20%E5%A2%97%E8%A3%9C%E6%94%B9%E8%A8%82%E6%96%B0%E7%89%88%20(%E5%B1%B1%E6%BA%AA%E3%83%8F%E3%83%B3%E3%83%87%E3%82%A3%E5%9B%B3%E9%91%91)","a_id":3361900,"p_id":1225,"pl_id":27061,"pc_id":1925,"s_n":"yahoo","u_so":3}],"eid":"lPzPa","s":"s"});
</script>
<div id="msmaflink-lPzPa">リンク</div>
<!-- MoshimoAffiliateEasyLink END -->



<p class="wp-block-paragraph" itemscope="" itemtype="https://schema.org/Book" itemprop="citation">神奈川県植物誌調査会. 2018. 神奈川県植物誌2018 電子版. 神奈川県植物誌調査会, 小田原. 1803pp. ISBN: 9784991053726</p>



<p class="wp-block-paragraph" itemscope="" itemtype="https://schema.org/Book" itemprop="citation">高橋勝雄. 2018. 野草の名前 春 和名の由来と見分け方. 山と渓谷社, 東京. 240pp. ISBN: 9784635048347</p>



<!-- START MoshimoAffiliateEasyLink -->
<script type="text/javascript">
(function(b,c,f,g,a,d,e){b.MoshimoAffiliateObject=a;
b[a]=b[a]||function(){arguments.currentScript=c.currentScript
||c.scripts[c.scripts.length-2];(b[a].q=b[a].q||[]).push(arguments)};
c.getElementById(a)||(d=c.createElement(f),d.src=g,
d.id=a,e=c.getElementsByTagName("body")[0],e.appendChild(d))})
(window,document,"script","//dn.msmstatic.com/site/cardlink/bundle.js?20220329","msmaflink");
msmaflink({"n":"野草の名前 春 和名の由来と見分け方 (ヤマケイ文庫)","b":"山と渓谷社","t":"9784635048347","d":"https:\/\/m.media-amazon.com","c_p":"\/images\/I","p":["\/51dLF8jJj3L._SL500_.jpg","\/41AAYcy66hL._SL500_.jpg","\/51d-OiC1ZvL._SL500_.jpg","\/51XCAakVavL._SL500_.jpg","\/51Zc0hy+l7L._SL500_.jpg","\/51nuvM7EtqL._SL500_.jpg","\/51seo-UqEXL._SL500_.jpg","\/518KmfLE5fL._SL500_.jpg","\/51kGmxCJmvL._SL500_.jpg","\/41gaWUrHFkL._SL500_.jpg"],"u":{"u":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/4635048349","t":"amazon","r_v":""},"v":"2.1","b_l":[{"id":11,"u_tx":"Amazonで見る","u_bc":"#f79256","u_url":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/4635048349","a_id":3360663,"p_id":170,"pl_id":27060,"pc_id":185,"s_n":"amazon","u_so":1},{"id":9,"u_tx":"楽天市場で見る","u_bc":"#f76956","u_url":"https:\/\/search.rakuten.co.jp\/search\/mall\/%E9%87%8E%E8%8D%89%E3%81%AE%E5%90%8D%E5%89%8D%20%E6%98%A5%20%E5%92%8C%E5%90%8D%E3%81%AE%E7%94%B1%E6%9D%A5%E3%81%A8%E8%A6%8B%E5%88%86%E3%81%91%E6%96%B9%20(%E3%83%A4%E3%83%9E%E3%82%B1%E3%82%A4%E6%96%87%E5%BA%AB)\/","a_id":3360662,"p_id":54,"pl_id":27059,"pc_id":54,"s_n":"rakuten","u_so":2},{"id":12,"u_tx":"Yahoo!ショッピングで見る","u_bc":"#66a7ff","u_url":"https:\/\/shopping.yahoo.co.jp\/search?first=1\u0026p=%E9%87%8E%E8%8D%89%E3%81%AE%E5%90%8D%E5%89%8D%20%E6%98%A5%20%E5%92%8C%E5%90%8D%E3%81%AE%E7%94%B1%E6%9D%A5%E3%81%A8%E8%A6%8B%E5%88%86%E3%81%91%E6%96%B9%20(%E3%83%A4%E3%83%9E%E3%82%B1%E3%82%A4%E6%96%87%E5%BA%AB)","a_id":3361900,"p_id":1225,"pl_id":27061,"pc_id":1925,"s_n":"yahoo","u_so":3}],"eid":"BWGIL","s":"s"});
</script>
<div id="msmaflink-BWGIL">リンク</div>
<!-- MoshimoAffiliateEasyLink END -->



<p class="wp-block-paragraph" itemscope="" itemtype="https://schema.org/ScholarlyArticle" itemprop="citation">Ushimaru, A., Rin, I., &amp; Katsuhara, K. R. 2021. Covering and shading by neighbouring plants diminish pollinator visits to and reproductive success of a forest edge specialist dwarf species. Plant Biology 23(5): 711-718. ISSN: 1435-8603, <a rel="noopener" target="_blank" href="https://doi.org/10.1111/plb.13267">https://doi.org/10.1111/plb.13267</a></p>
		<div class="wpulike wpulike-heart "><div class="wp_ulike_general_class wp_ulike_is_restricted"><button type="button" aria-label="いいねボタン" data-ulike-id="1415" data-ulike-nonce="db0f79c4b6" data-ulike-type="post" data-ulike-template="wpulike-heart" data-ulike-display-likers="" data-ulike-likers-style="popover" class="wp_ulike_btn wp_ulike_put_image wp_post_btn_1415"></button><span class="count-box wp_ulike_counter_up" data-ulike-counter-value="+1"></span>			</div></div>
	<p><aside class="affiliate-marker-disclosure"></aside></p>]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>ジギタリス（キツネノテブクロ）とコンフリーの違いは？似た種類の見分け方を解説！毒性は？ジギタリスの花はアメリカに渡って独自の進化を起こしていた！？</title>
		<link>https://ecological-information.com/archives/268</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Ikeda, K.]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 20 Sep 2021 14:50:48 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[植物]]></category>
		<category><![CDATA[オオバコ科]]></category>
		<category><![CDATA[ムラサキ科]]></category>
		<category><![CDATA[分類]]></category>
		<category><![CDATA[化学]]></category>
		<category><![CDATA[形態]]></category>
		<category><![CDATA[毒性]]></category>
		<category><![CDATA[生態]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://ecological-information.com/?p=268</guid>

					<description><![CDATA[ジギタリス（キツネノテブクロ）とコンフリーは毒性があるヨーロッパ原産の園芸種2種として知られています。非常に葉も似ており、上部の葉は葉柄がなく、基部は葉柄があり、翼（葉身が茎にも広がっているもの）があります。かつては食用 [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="wpulike wpulike-heart "><div class="wp_ulike_general_class wp_ulike_is_restricted"><button type="button" aria-label="いいねボタン" data-ulike-id="268" data-ulike-nonce="87cca828d6" data-ulike-type="post" data-ulike-template="wpulike-heart" data-ulike-display-likers="" data-ulike-likers-style="popover" class="wp_ulike_btn wp_ulike_put_image wp_post_btn_268"></button><span class="count-box wp_ulike_counter_up" data-ulike-counter-value="0"></span>			</div></div>
	
<p class="wp-block-paragraph">ジギタリス（キツネノテブクロ）とコンフリーは毒性があるヨーロッパ原産の園芸種2種として知られています。非常に葉も似ており、上部の葉は葉柄がなく、基部は葉柄があり、翼（葉身が茎にも広がっているもの）があります。かつては食用だったコンフリーと誤認してジギタリスを間違って食してしまう例が知られていました。<strong><span class="marker-under-red">その2種は分類上全く異なっており、花と果実は全く異なります。葉についても似ていますが、鋸歯や剛毛の具合を確認することできちんと区別することが出来ます。</span></strong>ジギタリス中毒古くから知られ、死亡例も多数ありますが、一方で薬用としても重要で鬱血性心不全に用いられます。コンフリーは万能の長寿野菜ともてはやされ、かつては食用でしたが、肝障害を起こす例が確認されたことから現在は利用が廃れて嫌われる運命を辿ってしまいました。ジギタリスの花は大きく観賞用に向きますが、本来ヨーロッパではマルハナバチが訪れるために進化したものです。<strong>ただ最近の研究で南アメリカで野生化した個体群がアメリカ大陸固有の送粉者であるハチドリに合わせて形態が変化していることが分かっています。</strong>コンフリーの花もまたマルハナバチに大きく受粉を依存していますが、きちんと送粉し他家受粉する割合は低く、口が鋭く盗蜜を行うマルハナバチの仲間によって花冠を脱落させ自家受粉を増加させていることが分かっており、他に類を見ない生態を持っています。本記事ではジギタリスとコンフリーの分類・毒性・送粉生態・種子散布について解説していきます。</p>




  <div id="toc" class="toc tnt-number toc-center tnt-number border-element"><input type="checkbox" class="toc-checkbox" id="toc-checkbox-10" checked><label class="toc-title" for="toc-checkbox-10">目次</label>
    <div class="toc-content">
    <ol class="toc-list open"><li><a href="#toc1" tabindex="0">毒性があるヨーロッパ原産の園芸種2種</a></li><li><a href="#toc2" tabindex="0">ジギタリスとコンフリーの違いは？</a></li><li><a href="#toc3" tabindex="0">古くから知られる「ジギタリス中毒」とは？</a></li><li><a href="#toc4" tabindex="0">コンフリーはかつては栄養豊富とされたが現在は毒性で嫌われ者…？</a></li><li><a href="#toc5" tabindex="0">ジギタリスはアメリカでマルハナバチ媒からハチドリ媒に進化した！？</a></li><li><a href="#toc6" tabindex="0">コンフリーの花は「盗蜜者」によって受粉が促進されていた！？</a></li><li><a href="#toc7" tabindex="0">ジギタリスの果実は蒴果、コンフリーの果実は小堅果</a></li><li><a href="#toc8" tabindex="0">引用文献</a></li><li><a href="#toc9" tabindex="0">出典元</a></li></ol>
    </div>
  </div>

<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc1">毒性があるヨーロッパ原産の園芸種2種</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">キツネノテブクロ（狐の手袋） <em>Digitalis purpurea</em> は一般的にはジギタリス（実芰答里斯）と呼ばれます。ヨーロッパ原産で原産地では山岳地帯に生息する多年草です（伊沢，1980）。オオバコ科。温帯地域と熱帯高地では野生化もしています（Mackin et al., 2021）。日本では日本には江戸時代に渡来し、観賞用に栽培されますが（伊澤，1998）、一部は野生化しています。非常に強い毒性があることでも有名です（伊沢，1980）。</p>



<p class="wp-block-paragraph">コンフリー <em>Symphytum</em> x <em>uplandicum</em> はロシアンコンフリーとも呼ばれます。ヨーロッパ原産で、オオハリソウ（大玻璃草） <em>Symphytum asperum</em> とヒレハリソウ（鰭玻璃草・鰭張草・領巾張草） <em>Symphytum officinale</em> の交雑種です。多年草。ムラサキ科。北アメリカやニュージーランドなどにも広く帰化しており、日本では1958年に観賞用に導入され栽培されていたものが、人里や市街地の空き地で野生化しています。</p>



<p class="wp-block-paragraph">この2種はどちらもヨーロッパ原産で園芸でも用いられ、非常に葉も似ており、上部の葉は葉柄がなく、基部は葉柄があり、翼（葉身が茎にも広がっているもの）があります。ジギタリスは猛毒であるのに対して、コンフリーは日本ではかつて食用にもなったことから、コンフリーと誤認してジギタリスを間違って食してしまう例が海外、国内ともに知られています（厚生労働省，2023）。</p>



<!-- START MoshimoAffiliateEasyLink -->
<script type="text/javascript">
(function(b,c,f,g,a,d,e){b.MoshimoAffiliateObject=a;
b[a]=b[a]||function(){arguments.currentScript=c.currentScript
||c.scripts[c.scripts.length-2];(b[a].q=b[a].q||[]).push(arguments)};
c.getElementById(a)||(d=c.createElement(f),d.src=g,
d.id=a,e=c.getElementsByTagName("body")[0],e.appendChild(d))})
(window,document,"script","//dn.msmstatic.com/site/cardlink/bundle.js?20220329","msmaflink");
msmaflink({"n":"カネコ種苗 園芸・種 KS100シリーズ ジギタリス ノートルダムの鐘 草花100 046 マルチカラー","b":"カネコ種苗","t":"4971852070465","d":"https:\/\/m.media-amazon.com","c_p":"\/images\/I","p":["\/61tO5PeE4mL._SL500_.jpg","\/61Od6AswF3L._SL500_.jpg"],"u":{"u":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/B00IDZ459G","t":"amazon","r_v":""},"v":"2.1","b_l":[{"id":1,"u_tx":"Amazonで見る","u_bc":"#f79256","u_url":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/B00IDZ459G","a_id":3360663,"p_id":170,"pl_id":27060,"pc_id":185,"s_n":"amazon","u_so":1},{"id":2,"u_tx":"楽天市場で見る","u_bc":"#f76956","u_url":"https:\/\/search.rakuten.co.jp\/search\/mall\/%E3%82%AB%E3%83%8D%E3%82%B3%E7%A8%AE%E8%8B%97%20%E5%9C%92%E8%8A%B8%E3%83%BB%E7%A8%AE%20KS100%E3%82%B7%E3%83%AA%E3%83%BC%E3%82%BA%20%E3%82%B8%E3%82%AE%E3%82%BF%E3%83%AA%E3%82%B9%20%E3%83%8E%E3%83%BC%E3%83%88%E3%83%AB%E3%83%80%E3%83%A0%E3%81%AE%E9%90%98%20%E8%8D%89%E8%8A%B1100%20046%20%E3%83%9E%E3%83%AB%E3%83%81%E3%82%AB%E3%83%A9%E3%83%BC\/","a_id":3360662,"p_id":54,"pl_id":27059,"pc_id":54,"s_n":"rakuten","u_so":2},{"id":3,"u_tx":"Yahoo!ショッピングで見る","u_bc":"#66a7ff","u_url":"https:\/\/shopping.yahoo.co.jp\/search?first=1\u0026p=%E3%82%AB%E3%83%8D%E3%82%B3%E7%A8%AE%E8%8B%97%20%E5%9C%92%E8%8A%B8%E3%83%BB%E7%A8%AE%20KS100%E3%82%B7%E3%83%AA%E3%83%BC%E3%82%BA%20%E3%82%B8%E3%82%AE%E3%82%BF%E3%83%AA%E3%82%B9%20%E3%83%8E%E3%83%BC%E3%83%88%E3%83%AB%E3%83%80%E3%83%A0%E3%81%AE%E9%90%98%20%E8%8D%89%E8%8A%B1100%20046%20%E3%83%9E%E3%83%AB%E3%83%81%E3%82%AB%E3%83%A9%E3%83%BC","a_id":3361900,"p_id":1225,"pl_id":27061,"pc_id":1925,"s_n":"yahoo","u_so":3}],"eid":"ImBqM","s":"s"});
</script>
<div id="msmaflink-ImBqM">リンク</div>
<!-- MoshimoAffiliateEasyLink END -->



<!-- START MoshimoAffiliateEasyLink -->
<script type="text/javascript">
(function(b,c,f,g,a,d,e){b.MoshimoAffiliateObject=a;
b[a]=b[a]||function(){arguments.currentScript=c.currentScript
||c.scripts[c.scripts.length-2];(b[a].q=b[a].q||[]).push(arguments)};
c.getElementById(a)||(d=c.createElement(f),d.src=g,
d.id=a,e=c.getElementsByTagName("body")[0],e.appendChild(d))})
(window,document,"script","//dn.msmstatic.com/site/cardlink/bundle.js?20220329","msmaflink");
msmaflink({"n":"コンフリー 苗","b":"ＩＴＡＮＳＥ","t":"4571603454218","d":"https:\/\/m.media-amazon.com","c_p":"\/images\/I","p":["\/418ADsDMJlL._SL500_.jpg","\/41rjX2Tj7+L._SL500_.jpg","\/41guWJlZQoL._SL500_.jpg","\/41z3N9cyyHL._SL500_.jpg","\/41a89sITogL._SL500_.jpg","\/413qFHt9XmL._SL500_.jpg","\/41KSpYdL2JL._SL500_.jpg","\/411peyBbpPL._SL500_.jpg","\/41NeSNFLgmL._SL500_.jpg"],"u":{"u":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/B0DR6YR4B2","t":"amazon","r_v":""},"v":"2.1","b_l":[{"id":1,"u_tx":"Amazonで見る","u_bc":"#f79256","u_url":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/B0DR6YR4B2","a_id":3360663,"p_id":170,"pl_id":27060,"pc_id":185,"s_n":"amazon","u_so":1},{"id":2,"u_tx":"楽天市場で見る","u_bc":"#f76956","u_url":"https:\/\/search.rakuten.co.jp\/search\/mall\/%E3%82%B3%E3%83%B3%E3%83%95%E3%83%AA%E3%83%BC%20%E8%8B%97\/","a_id":3360662,"p_id":54,"pl_id":27059,"pc_id":54,"s_n":"rakuten","u_so":2},{"id":3,"u_tx":"Yahoo!ショッピングで見る","u_bc":"#66a7ff","u_url":"https:\/\/shopping.yahoo.co.jp\/search?first=1\u0026p=%E3%82%B3%E3%83%B3%E3%83%95%E3%83%AA%E3%83%BC%20%E8%8B%97","a_id":3361900,"p_id":1225,"pl_id":27061,"pc_id":1925,"s_n":"yahoo","u_so":3}],"eid":"Ym7BF","s":"s"});
</script>
<div id="msmaflink-Ym7BF">リンク</div>
<!-- MoshimoAffiliateEasyLink END -->



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc2">ジギタリスとコンフリーの違いは？</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">しかし、ジギタリスとコンフリーには多くの違いがあります。</p>



<p class="wp-block-paragraph">まず、分類上はジギタリスはオオバコ科で、コンフリーはムラサキ科であるため根本的に異なった種類です。</p>



<p class="wp-block-paragraph">全く異なるのは花と果実です。</p>



<p class="wp-block-paragraph">ジギタリスでは茎頂の長い総状花序に花が多数つき、花冠は3～4.5cmで紅紫色で単純な鐘形であるのに対して、コンフリーでは花は茎頂のくるりと巻いた巻散花序に花が集まって10～20個つき、花冠は1.4～1.5cmで淡紫色～紫赤色～黄白色で鐘形、先が浅く5裂し、裂片は三角状、外巻きします。</p>



<p class="wp-block-paragraph">果実に関してはジギタリスでは蒴果で約15mm、広卵形であるのに対して、コンフリーでは普通結実しませんが、稀にできるものは小堅果で分果になり4つに分かれ、3～4mm、黒色、平滑、光沢があり、萼の中で育ちます。</p>



<p class="wp-block-paragraph">しかし、問題は花が咲いていないときです。この時に判断するのはあまり好ましくないですが、葉と茎だけでも違いはあります。</p>



<p class="wp-block-paragraph">ジギタリスでは茎に灰白色の短毛があり、葉の毛は目立たないのに対し、コンフリーでは植物体全体に明らかに長い剛毛を持ち、葉にも剛毛が多数生えます。コンフリーはうかつにさわると刺さって痛いこともあります。</p>



<p class="wp-block-paragraph">また、ジギタリスの葉では鋸歯がありますが、コンフリーの葉では鋸歯がなく全縁です。</p>



<p class="wp-block-paragraph">2種を識別する際は必ず以上の項目を確認しましょう。</p>



<p class="wp-block-paragraph">なお、コンフリーはオオハリソウやヒレハリソウと混同され、<cite>『日本語版Wikipedia』</cite>でも混同していますが、別種です。茎に翼があり、下向きの短い毛が生えるのがヒレハリソウで、茎に翼はなく、刺状の毛があるのがオオハリソウです。コンフリーでは、茎に翼があり、刺状の毛があります。</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/07.3439-%E3%82%AD%E3%83%84%E3%83%8D%E3%83%8E%E3%83%86%E3%83%96%E3%82%AF%E3%83%AD-%E8%91%89-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/07.3439-%E3%82%AD%E3%83%84%E3%83%8D%E3%83%8E%E3%83%86%E3%83%96%E3%82%AF%E3%83%AD-%E8%91%89-1024x768.jpg" alt="ジギタリスの上部の葉" class="wp-image-903" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/07.3439-キツネノテブクロ-葉-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/07.3439-キツネノテブクロ-葉-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/07.3439-キツネノテブクロ-葉-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/07.3439-キツネノテブクロ-葉.jpg 1280w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>ジギタリスの上部の葉｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image aligncenter size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/01/07.3439-%E3%82%AD%E3%83%84%E3%83%8D%E3%83%8E%E3%83%86%E3%83%96%E3%82%AF%E3%83%AD-%E8%8A%B1-768x1024.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="768" height="1024" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/01/07.3439-%E3%82%AD%E3%83%84%E3%83%8D%E3%83%8E%E3%83%86%E3%83%96%E3%82%AF%E3%83%AD-%E8%8A%B1-768x1024.jpg" alt="ジギタリスの花" class="wp-image-6465" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/01/07.3439-キツネノテブクロ-花-768x1024.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/01/07.3439-キツネノテブクロ-花-225x300.jpg 225w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/01/07.3439-キツネノテブクロ-花.jpg 960w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px"></a><figcaption>ジギタリスの花｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/07.3439-%E3%82%AD%E3%83%84%E3%83%8D%E3%83%8E%E3%83%86%E3%83%96%E3%82%AF%E3%83%AD-%E6%9E%9C%E5%AE%9F-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/07.3439-%E3%82%AD%E3%83%84%E3%83%8D%E3%83%8E%E3%83%86%E3%83%96%E3%82%AF%E3%83%AD-%E6%9E%9C%E5%AE%9F-1024x768.jpg" alt="ジギタリスの果実" class="wp-image-904" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/07.3439-キツネノテブクロ-果実-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/07.3439-キツネノテブクロ-果実-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/07.3439-キツネノテブクロ-果実-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/07.3439-キツネノテブクロ-果実-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2022/04/07.3439-キツネノテブクロ-果実.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>ジギタリスの果実｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/01/07.3267-%E3%82%B3%E3%83%B3%E3%83%95%E3%83%AA%E3%83%BC-%E8%91%89-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/01/07.3267-%E3%82%B3%E3%83%B3%E3%83%95%E3%83%AA%E3%83%BC-%E8%91%89-1024x768.jpg" alt="コンフリーの下部の葉" class="wp-image-6460" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/01/07.3267-コンフリー-葉-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/01/07.3267-コンフリー-葉-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/01/07.3267-コンフリー-葉-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/01/07.3267-コンフリー-葉-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/01/07.3267-コンフリー-葉.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>コンフリーの下部の葉｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/01/07.3267-%E3%82%B3%E3%83%B3%E3%83%95%E3%83%AA%E3%83%BC-%E8%8A%B1-1024x768.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/01/07.3267-%E3%82%B3%E3%83%B3%E3%83%95%E3%83%AA%E3%83%BC-%E8%8A%B1-1024x768.jpg" alt="コンフリーの花：一番上の花は花冠がずり落ちている。" class="wp-image-6461" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/01/07.3267-コンフリー-花-1024x768.jpg 1024w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/01/07.3267-コンフリー-花-300x225.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/01/07.3267-コンフリー-花-768x576.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/01/07.3267-コンフリー-花-1536x1152.jpg 1536w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/01/07.3267-コンフリー-花.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px"></a><figcaption>コンフリーの花：一番上の花は花冠がずり落ちている。｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc3">古くから知られる「ジギタリス中毒」とは？</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">ジギタリスは全草に毒を有し、「ジギタリス中毒」は古くから知られています。不整脈や動悸などの循環器症状、嘔気・嘔吐などの消化器症状、頭痛・眩暈などの神経症状、視野が黄色く映る症状（黄視症）などが発生します。その機序は、細胞膜にあるNa<sup>+</sup>/K<sup>+</sup>-ATPアーゼ（Na<sup>+</sup>/K<sup>+</sup>-ATPase）を阻害して、細胞内のNa<sup>+</sup>およびCa<sup>2+</sup>濃度を上昇させ、心筋の収縮性を亢進させるというものです。 </p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>死亡はまれですが、アメリカ合衆国では、2011年に2500例が報告され、27人が死亡した記録があります（Palatnick, &amp; Jelic, 2020）。</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">一方、心筋の収縮性を亢進させることから薬用としても利用されます。ジギタリスの葉を温風乾燥した物を原料としてジギトキシンという強心配糖体を抽出していましたが、今日では化学的に合成されます。古代から切り傷や打ち身に対して薬として使われていました。1776年に、英国のウィリアム゠ウィザリングが強心剤としての薬効を発表しました。</p>



<p class="wp-block-paragraph">ジギトキシンはもともと植物内に含まれているものではなく、酵素分解により、二次的に生成した成分です。ジギタリス内には、強心配糖体の他、ジギニンなどのプレグナン配糖体やステロイドサポニン・フラボノイドも含まれています。 ジギトキシンは、鬱血性心不全の治療薬として用いられていますが、消化管からの吸収率がほぼ100％と高いため、臨床的にはあまり用いられないようです。</p>



<p class="wp-block-paragraph">ジギトキシンとともに、慢性心不全の予防や治療に使用されるジゴキシンやラナトシドCは、ジギタリスに含まれておらず、同属植物のケジギタリス <em>Digitalis lanata</em> に含まれてる成分が酵素分解したものです。この点も混同されることがあります。</p>



<p class="wp-block-paragraph">しかしこれらの投与も、新薬の研究の進展や、マクロライド系抗菌薬や抗真菌薬などとの併用による有害事象報告の増加から、減っているとされます。</p>



<p class="wp-block-paragraph">観賞用としては美しい植物ですが摂取しないように、くれぐれも気をつけましょう。</p>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc4">コンフリーはかつては栄養豊富とされたが現在は毒性で嫌われ者…？</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">コンフリーはかつては万能の長寿野菜として扱われてきました。</p>



<p class="wp-block-paragraph">根、根茎などにアルカロイドであるコンソリジン、シンフィトシノグロシンなどと、粘液質、タンニンなどを含んでいます。タンニンには収斂作用があり、過去には下痢止めに内服されたり、湿疹、かぶれなどの湿布に活用されていました。生葉には水分が90%、粗蛋白質が約2.4%、粗脂肪が約0.2％が含まれており、微量成分としてはミネラル・ビタミン群（ビタミンA・ビタミンB<sub>1</sub>・ビタミンB<sub>2</sub>・ビタミンC・ビタミンB<sub>3</sub>・ビタミンB<sub>5</sub>・ビタミンB<sub>6</sub>・ビタミンB<sub>12</sub>）などを含み、薬用や食用などに広く用いられてきました。</p>



<p class="wp-block-paragraph">欧米では根茎を主に外用していました。日本では葉を強壮食品として食用にし、生の葉を青汁にしたり、天ぷら・お浸し・和え物などとして調理されていました。根は美容効果が謳われ浴湯料として利用されていました。</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>しかし、厚生労働省は、2004年6月14日、コンフリーを含む食品を摂取して肝障害（肝静脈閉塞性疾患で、主に肝臓の細静脈の非血栓性閉塞による肝硬変または肝不全及び肝臓癌）を起こす例が海外で多数報告されているとして、摂取を控えるよう注意を呼びかけると共に、2004年6月18日食品としての販売を禁止しました。</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">これほど各地で食用にされても病院送りにはならない程度なので、コンフリーはジギタリスに比べるとはるかに弱い毒性であると言えそうですが、摂取の中長期的な影響や、海外の状況を鑑みた予防的な販売禁止と言えるでしょう。</p>



<p class="wp-block-paragraph">この症状は、ピロリジジンアルカロイドのエチミジン（echimidine）とシンフィチン（symphytine）によって引き起こされ、最も濃度が高いのは根です。シトクロムP450によるアルカロイドの体内変換が原因と考えられ、急性毒性があるほか、胎盤を通じた胎児への影響が報告されています。</p>



<p class="wp-block-paragraph">こうしてコンフリーの利用は廃れてしまいました。こうなると刺さって痛いこともありますし、野生化する上に、ローズマリー酸というアレロパシー物質で、他の植物の成長を阻害することも知られており、デメリットばかり目立ち嫌われ者になってしまいました。</p>



<p class="wp-block-paragraph">しかし、中には「コンフリーには人体に有毒な成分が含まれるが、日本伝統食材のワラビにはも強力な発ガン物質が含まれている。しかしワラビは伝統的調理法であく抜きすると無毒になるので食用が禁止されていない。コンフリーはビタミンやミネラルを多く含み栄養価が高い。有害成分を調理法を工夫して除去すれば栄養価の高い有用植物である。食歴のある植物をこのまま見捨ててしまうのは残念である。」という意見を述べている研究者もいます（藤井，2008）。</p>



<p class="wp-block-paragraph">今後、適切な調理法が発見されれば、また再び注目される日が来るかもしれませんね。</p>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc5">ジギタリスはアメリカでマルハナバチ媒からハチドリ媒に進化した！？</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">ジギタリスは花期が6～7月で、茎頂の長い総状花序に下向きの花が多数つき、花冠は3～4.5cmで紅紫色で単純な鐘形で、内部の下側に濃い班紋があり、長毛があります。雄しべ2個は花冠の上側につきます。萼は5深裂します。紅紫斑は蜜標として目立ち、昆虫にアピールしていると考えられます。</p>



<p class="wp-block-paragraph">この大きな入口を持つ花にはどのような昆虫が訪れるのでしょうか？</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>原産地であるイギリスとノルウェーの研究によると長い舌を持つマルハナバチがやってくることがわかっています。</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">この大きな入口はかなり大型でマルハナバチのような大型のハナバチに適応して進化してきたものと考えられます。</p>



<figure class="wp-block-image aligncenter size-full is-resized"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2021/09/digitalis-purpurea-flower.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="850" height="850" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2021/09/digitalis-purpurea-flower.jpg" alt="ジギタリスの花" class="wp-image-269" style="width:600px" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2021/09/digitalis-purpurea-flower.jpg 850w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2021/09/digitalis-purpurea-flower-300x300.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2021/09/digitalis-purpurea-flower-150x150.jpg 150w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2021/09/digitalis-purpurea-flower-768x768.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2021/09/digitalis-purpurea-flower-100x100.jpg 100w" sizes="(max-width: 850px) 100vw, 850px"></a><figcaption>ジギタリスの花｜© 2021-2026 生態情報 Kenichi Ikeda</figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph">しかし、驚いたことにジギタリスの南アメリカのコロンビアと中央アメリカのコスタリカで栽培用にもたらされ、野生化した個体群はある進化を起こしていることが研究でわかっています（Mackin et al., 2021）。</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><span class="marker-under-red">1850年代に野生化したジギタリスの個体群には、マルハナバチよりも原産地には分布しないハチドリが頻繁に訪れるようになりました。</span></strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">このハチドリは花粉を運ぶ能力がマルハナバチよりずっと大きいです。しかし、マルハナバチに適応している「近位花冠管」と呼ばれる花弁の奥側にある蜜への入り口では、ハチドリの嘴が大きすぎるため上手く嘴を突っ込んで蜜に吸うことができず、ハチドリに好んでもらう事ができません。</p>



<p class="wp-block-paragraph">そのような時、近位花冠管が小さいジギタリスの個体より、偶然大きかったジギタリスの個体の方が上手く花粉を運んでもらいやすくなり、そのような個体が種子を作るには有利になっていきました。結果として南アメリカのコロンビアと中央アメリカのコスタリカ個体群では近位花冠管が大きい個体ばかりになり、ハチドリによって花粉を運んでもらいやすく進化しています。逞しい適応力ということができそうです。</p>



<p class="wp-block-paragraph">ジギタリスに限らず、他の様々な植物の花でもこのような媒介者が変わる進化が起こっていますが、このような元々はこのような小さな変化から始まっていったのだと考えられます。</p>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc6">コンフリーの花は「盗蜜者」によって受粉が促進されていた！？</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">コンフリーは花期が6～8月で、花は茎頂のくるりと巻いた巻散花序に花が集まって10～20個つき、花冠は1.4～1.5cmで淡紫色～紫赤色～黄白色で鐘形、先が浅く5裂し、裂片は三角状、外巻きします。花糸は長さ約3mmで、葯は長さ約3.5mmです。</p>



<p class="wp-block-paragraph">鐘形の花にはどのような昆虫が訪れるのでしょうか？</p>



<p class="wp-block-paragraph">ヒレハリソウの実験ではありますが、中国で行われた研究によると、花を50時間も観察したところ、合計2539回の花の訪問と14種の昆虫を確認しています（Hou et al., 2021）。これらにはマルハナバチが8種、その他のハナバチが2種、チョウが4種含まれていました。</p>



<figure class="wp-block-image aligncenter size-large is-resized"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/04/symphytum-officinale-flower-visited-by-pollinator-915x1024.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="915" height="1024" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/04/symphytum-officinale-flower-visited-by-pollinator-915x1024.jpg" alt="ヒレハリソウの訪花昆虫（効果的な受粉に貢献しないものも含む）" class="wp-image-7734" style="width:600px" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/04/symphytum-officinale-flower-visited-by-pollinator-915x1024.jpg 915w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/04/symphytum-officinale-flower-visited-by-pollinator-268x300.jpg 268w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/04/symphytum-officinale-flower-visited-by-pollinator-768x859.jpg 768w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/04/symphytum-officinale-flower-visited-by-pollinator-1373x1536.jpg 1373w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/04/symphytum-officinale-flower-visited-by-pollinator-1831x2048.jpg 1831w" sizes="(max-width: 915px) 100vw, 915px"></a><figcaption class="wp-element-caption">ヒレハリソウの訪花昆虫（効果的な受粉に貢献しないものも含む）｜Hou et al. (2021): Figure 2 より引用</figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph">しかし、鐘形の入り口から入り込み、きちんと雄しべや雌しべに触れた昆虫はマルハナバチ属の <em>Bombus hedini</em>・ <em>Bombus ladakhensis</em>・ <em>Bombus kashmirensis</em> の3種のみで、残りの91.7%は花冠の横から長く鋭い口を差し込み、蜜だけを盗む「盗蜜者」だったのです。</p>



<p class="wp-block-paragraph">普通に考えれば、この3種のみが他家受粉を促進して、種子生産に貢献していると考えられ、残りの昆虫は全て花にとっては邪魔の存在であると考えられるでしょう。</p>



<p class="wp-block-paragraph">しかし、興味深いのはここからで、花冠の横からの盗蜜をガードする粘着テープを付けたところ、結実率が下がったのです。</p>



<p class="wp-block-paragraph">つまり、言い換えるとヒレハリソウはなぜか盗蜜者が居ることによって受粉し、結実率が上がっていたのです。これはなぜなのでしょうか？</p>



<p class="wp-block-paragraph">その理由は同じ研究で明らかになっています。</p>



<p class="wp-block-paragraph">ヒレハリソウの花は雌しべは根本でしっかり萼にくっついており、雄しべは花冠とくっついてます。雌しべの花柱は非常に長く、雄しべはそれより明らかに短いです。また、ヒレハリソウは自家和合性（自分自身の花粉で受粉できる性質）があります。</p>



<p class="wp-block-paragraph">盗蜜者が花冠の横から抱きついて口を差し込むと高確率で花冠がずり落ちて、最終的に脱落することが確認されています。このずり落ちるときに、花冠に付いている雄しべの葯が雌しべの柱頭に接触します。</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><span class="marker-under-red">つまり、ヒレハリソウは盗蜜者の働きによって自家受粉が促進されていたのです。これは他の種類では例を見ず、興味深い生態と言えるでしょう。</span></strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">一方で、本来自家受粉というのは、他家受粉のように昆虫を利用する手間を減らして、効率よく増殖するための手段だったはずです。なぜ自家受粉でも昆虫を利用するようになったのかは未解明です。ただ、自家受粉と他家受粉を両立するという意味で一定の合理性はあるのかもしれません。</p>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc7">ジギタリスの果実は蒴果、コンフリーの果実は小堅果</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">ジギタリスの果実は蒴果で約15mm、広卵形です。種子は多数、長楕円形～類卵形、小さく、うねがあります。</p>



<p class="wp-block-paragraph">開花後1ヶ月の間に微細な種子は熟し、蒴果から微細な種子は重力散布、または風散布されることが分かっています（Sletvold &amp; Rydgren, 2007）。ほとんどの種子は母株から数m以内に落下し、翌春に発芽するか、「シードバンク」として地中に蓄積され、環境条件が整うと発芽します。</p>



<p class="wp-block-paragraph">一方、コンフリーは普通結実しませんが、稀にできる果実は小堅果で分果になっており、4つに分かれ、3～4mm、黒色で平滑で光沢があり、萼の中で育ちます。付着痕は基部にあり円蓋状、縁に細かい歯があります。円蓋には果皮由来の白い「エライオソーム」がついています（Mayer et al., 2005）。果皮は種子に付いたままなので、一見「種」に見える部分が「果実」ということになります。</p>



<p class="wp-block-paragraph">ヒレハリソウ <em>Symphytum officinale</em> ではヨーロッパでよく研究されていて、落下した果実に付いている餌資源となるエライオソームを求めてきたアリによって「アリ散布」されることが分かっています（Peters et al., 2003; Lengyel et al., 2010; Englický &amp; Šera, 2018）。</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/04/symphytum-officinale-fruit.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="800" height="700" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/04/symphytum-officinale-fruit.jpg" alt="ヒレハリソウの萼についた果実" class="wp-image-7701" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/04/symphytum-officinale-fruit.jpg 800w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/04/symphytum-officinale-fruit-300x263.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/04/symphytum-officinale-fruit-768x672.jpg 768w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px"></a><figcaption class="wp-element-caption">ヒレハリソウの萼についた果実｜By Frank Vincentz – Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=3008219</figcaption></figure>



<figure class="wp-block-image size-full"><a href="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/04/symphytum-officinale-fruit-falling.jpg" data-lightbox="image"><img loading="lazy" decoding="async" width="800" height="700" src="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/04/symphytum-officinale-fruit-falling.jpg" alt="ヒレハリソウの果実" class="wp-image-7702" srcset="https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/04/symphytum-officinale-fruit-falling.jpg 800w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/04/symphytum-officinale-fruit-falling-300x263.jpg 300w, https://ecological-information.com/wp-content/uploads/2023/04/symphytum-officinale-fruit-falling-768x672.jpg 768w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px"></a><figcaption class="wp-element-caption">ヒレハリソウの果実｜By Frank Vincentz – Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=3008217</figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc8">引用文献</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Englický, T., &amp; Šera, B. 2018. The preference of some myrmecochorous plants of forest stands by red wood ant (<em>Formica rufa</em> L.) – Experiment on seeds with elaiosomes. Russian Journal of Ecology 49: 577-583. <a rel="noopener" target="_blank" href="https://doi.org/10.1134/S1067413618660025">https://doi.org/10.1134/S1067413618660025</a></p>



<p class="wp-block-paragraph">藤井義晴. 2008. 未利用植物の有効利用と調理科学への期待. 日本調理科学会誌 41(3): 204-209. <a rel="noopener" target="_blank" href="https://doi.org/10.11402/cookeryscience1995.41.3_204">https://doi.org/10.11402/cookeryscience1995.41.3_204</a></p>



<p class="wp-block-paragraph" itemscope="" itemtype="https://schema.org/ScholarlyArticle" itemprop="citation">Hou, Q. Z., Ehmet, N., Chen, D. W., Wang, T. H., Xu, Y. F., Ma, J., &amp; Sun, K. 2021. Corolla Abscission Triggered by Nectar Robbers Positively Affects Reproduction by Enhancing Self-Pollination in <em>Symphytum officinale</em> (Boraginaceae). Biology 10(9): 903. ISSN: 2079-7737, <a rel="noopener" target="_blank" href="https://doi.org/10.3390/biology10090903">https://doi.org/10.3390/biology10090903</a></p>



<p class="wp-block-paragraph" itemscope="" itemtype="https://schema.org/Book" itemprop="citation">伊沢凡人. 1980. 原色版日本薬用植物事典. 誠文堂新光社, 東京. 331pp. ISBN: 9784416200216</p>



<!-- START MoshimoAffiliateEasyLink -->
<script type="text/javascript">
(function(b,c,f,g,a,d,e){b.MoshimoAffiliateObject=a;
b[a]=b[a]||function(){arguments.currentScript=c.currentScript
||c.scripts[c.scripts.length-2];(b[a].q=b[a].q||[]).push(arguments)};
c.getElementById(a)||(d=c.createElement(f),d.src=g,
d.id=a,e=c.getElementsByTagName("body")[0],e.appendChild(d))})
(window,document,"script","//dn.msmstatic.com/site/cardlink/bundle.js?20220329","msmaflink");
msmaflink({"n":"原色版日本薬用植物事典","b":"誠文堂新光社","t":"9784416200216","d":"https:\/\/m.media-amazon.com","c_p":"","p":["\/images\/I\/414UVqvL2eL._SL500_.jpg"],"u":{"u":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/4416200218","t":"amazon","r_v":""},"v":"2.1","b_l":[{"u_bc":"#f79256","u_tx":"Amazonで見る","u_url":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/4416200218","s_n":"amazon","u_so":0,"a_id":3360663,"p_id":170,"pc_id":185,"pl_id":27060,"id":3},{"id":1,"u_tx":"楽天市場で見る","u_bc":"#f76956","u_url":"https:\/\/search.rakuten.co.jp\/search\/mall\/%E5%8E%9F%E8%89%B2%E7%89%88%E6%97%A5%E6%9C%AC%E8%96%AC%E7%94%A8%E6%A4%8D%E7%89%A9%E4%BA%8B%E5%85%B8\/","a_id":3360662,"p_id":54,"pl_id":27059,"pc_id":54,"s_n":"rakuten","u_so":1},{"id":2,"u_tx":"Yahoo!ショッピングで見る","u_bc":"#66a7ff","u_url":"https:\/\/shopping.yahoo.co.jp\/search?first=1\u0026p=%E5%8E%9F%E8%89%B2%E7%89%88%E6%97%A5%E6%9C%AC%E8%96%AC%E7%94%A8%E6%A4%8D%E7%89%A9%E4%BA%8B%E5%85%B8","a_id":3361900,"p_id":1225,"pl_id":27061,"pc_id":1925,"s_n":"yahoo","u_so":2}],"eid":"H6IBK","s":"s"});
</script>
<div id="msmaflink-H6IBK">リンク</div>
<!-- MoshimoAffiliateEasyLink END -->



<p class="wp-block-paragraph" itemscope="" itemtype="https://schema.org/Book" itemprop="citation">伊澤一男. 1998. 薬草カラー大事典 日本の薬用植物のすべて. 主婦の友社, 東京. 903pp. ISBN: 9784072230596</p>



<!-- START MoshimoAffiliateEasyLink -->
<script type="text/javascript">
(function(b,c,f,g,a,d,e){b.MoshimoAffiliateObject=a;
b[a]=b[a]||function(){arguments.currentScript=c.currentScript
||c.scripts[c.scripts.length-2];(b[a].q=b[a].q||[]).push(arguments)};
c.getElementById(a)||(d=c.createElement(f),d.src=g,
d.id=a,e=c.getElementsByTagName("body")[0],e.appendChild(d))})
(window,document,"script","//dn.msmstatic.com/site/cardlink/bundle.js?20220329","msmaflink");
msmaflink({"n":"薬草カラー大事典―日本の薬用植物のすべて","b":"主婦の友社","t":"9784072230596","d":"https:\/\/m.media-amazon.com","c_p":"","p":["\/images\/I\/51SJJTGH08L._SL500_.jpg"],"u":{"u":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/4072230596","t":"amazon","r_v":""},"v":"2.1","b_l":[{"u_bc":"#f79256","u_tx":"Amazonで見る","u_url":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/4072230596","s_n":"amazon","u_so":0,"a_id":3360663,"p_id":170,"pc_id":185,"pl_id":27060,"id":3},{"id":1,"u_tx":"楽天市場で見る","u_bc":"#f76956","u_url":"https:\/\/search.rakuten.co.jp\/search\/mall\/%E8%96%AC%E8%8D%89%E3%82%AB%E3%83%A9%E3%83%BC%E5%A4%A7%E4%BA%8B%E5%85%B8%E2%80%95%E6%97%A5%E6%9C%AC%E3%81%AE%E8%96%AC%E7%94%A8%E6%A4%8D%E7%89%A9%E3%81%AE%E3%81%99%E3%81%B9%E3%81%A6\/","a_id":3360662,"p_id":54,"pl_id":27059,"pc_id":54,"s_n":"rakuten","u_so":1},{"id":2,"u_tx":"Yahoo!ショッピングで見る","u_bc":"#66a7ff","u_url":"https:\/\/shopping.yahoo.co.jp\/search?first=1\u0026p=%E8%96%AC%E8%8D%89%E3%82%AB%E3%83%A9%E3%83%BC%E5%A4%A7%E4%BA%8B%E5%85%B8%E2%80%95%E6%97%A5%E6%9C%AC%E3%81%AE%E8%96%AC%E7%94%A8%E6%A4%8D%E7%89%A9%E3%81%AE%E3%81%99%E3%81%B9%E3%81%A6","a_id":3361900,"p_id":1225,"pl_id":27061,"pc_id":1925,"s_n":"yahoo","u_so":2}],"eid":"jtSVQ","s":"s"});
</script>
<div id="msmaflink-jtSVQ">リンク</div>
<!-- MoshimoAffiliateEasyLink END -->



<p class="wp-block-paragraph">厚生労働省. 2023. ジギタリス. 自然毒のリスクプロファイル. <a rel="noopener" target="_blank" href="https://www.mhlw.go.jp/stf/seisakunitsuite/bunya/kenkou_iryou/shokuhin/syokuchu/poison/index.html">https://www.mhlw.go.jp/stf/seisakunitsuite/bunya/kenkou_iryou/shokuhin/syokuchu/poison/index.html</a></p>



<p class="wp-block-paragraph">Lengyel, S., Gove, A. D., Latimer, A. M., Majer, J. D., &amp; Dunn, R. R. 2010. Convergent evolution of seed dispersal by ants, and phylogeny and biogeography in flowering plants: a global survey. Perspectives in Plant Ecology, Evolution and Systematics 12(1): 43-55. <a rel="noopener" target="_blank" href="https://doi.org/10.1016/j.ppees.2009.08.001">https://doi.org/10.1016/j.ppees.2009.08.001</a></p>



<p class="wp-block-paragraph" itemscope="" itemtype="https://schema.org/ScholarlyArticle" itemprop="citation">Mackin, C. R., Peña, J. F., Blanco, M. A., Balfour, N. J., &amp; Castellanos, M. C. 2021. Rapid evolution of a floral trait following acquisition of novel pollinators. Journal of Ecology 109(5): 2234-2246. ISSN: 0022-0477, <a rel="noopener" target="_blank" href="https://doi.org/10.1111/1365-2745.13636">https://doi.org/10.1111/1365-2745.13636</a></p>



<p class="wp-block-paragraph" itemscope="" itemtype="https://schema.org/Book" itemprop="citation">Mayer, V., Ölzant, S., &amp; Fischer, R. C. 2005. Myrmecochorous seed dispersal in temperate regions. In P. M. Forget, J. E. Lambert, P. E. Hulme, &amp; S. B. Vander Wall (Eds.), Seed fate: predation, dispersal and seedling establishment (pp. 175-195). CABI Publishing. ISBN: 9780851998060</p>



<!-- START MoshimoAffiliateEasyLink -->
<script type="text/javascript">
(function(b,c,f,g,a,d,e){b.MoshimoAffiliateObject=a;
b[a]=b[a]||function(){arguments.currentScript=c.currentScript
||c.scripts[c.scripts.length-2];(b[a].q=b[a].q||[]).push(arguments)};
c.getElementById(a)||(d=c.createElement(f),d.src=g,
d.id=a,e=c.getElementsByTagName("body")[0],e.appendChild(d))})
(window,document,"script","//dn.msmstatic.com/site/cardlink/bundle.js?20220329","msmaflink");
msmaflink({"n":"Seed Fate: Predation, Dispersal and Seedling Establishment","b":"CABI Publishing","t":"9780851998060","d":"https:\/\/m.media-amazon.com","c_p":"\/images\/I","p":["\/51B1fFvfZAL._SL500_.jpg","\/41U5crbD0zL._SL500_.jpg"],"u":{"u":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/0851998062","t":"amazon","r_v":""},"v":"2.1","b_l":[{"id":11,"u_tx":"Amazonで見る","u_bc":"#f79256","u_url":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/0851998062","a_id":3360663,"p_id":170,"pl_id":27060,"pc_id":185,"s_n":"amazon","u_so":1},{"id":14,"u_tx":"楽天市場で見る","u_bc":"#f76956","u_url":"https:\/\/search.rakuten.co.jp\/search\/mall\/Seed%20Fate%3A%20Predation%2C%20Dispersal%20and%20Seedling%20Establishment\/","a_id":3360662,"p_id":54,"pl_id":27059,"pc_id":54,"s_n":"rakuten","u_so":2},{"id":15,"u_tx":"Yahoo!ショッピングで見る","u_bc":"#66a7ff","u_url":"https:\/\/shopping.yahoo.co.jp\/search?first=1\u0026p=Seed%20Fate%3A%20Predation%2C%20Dispersal%20and%20Seedling%20Establishment","a_id":3361900,"p_id":1225,"pl_id":27061,"pc_id":1925,"s_n":"yahoo","u_so":3}],"eid":"FLLAl","s":"s"});
</script>
<div id="msmaflink-FLLAl">リンク</div>
<!-- MoshimoAffiliateEasyLink END -->



<p class="wp-block-paragraph" itemscope="" itemtype="https://schema.org/ScholarlyArticle" itemprop="citation">Palatnick, W., &amp; Jelic, T. 2020. Calcium channel blocker and beta blocker overdose, and digoxin toxicity management. Emergency Medicine Practice 22(Suppl 9): 1-42. ISSN: 1524-1971, <a rel="noopener" target="_blank" href="https://europepmc.org/article/med/33136356">https://europepmc.org/article/med/33136356</a></p>



<p class="wp-block-paragraph">Peters, M., Oberrath, R., &amp; Böhning-Gaese, K. 2003. Seed dispersal by ants: are seed preferences influenced by foraging strategies or historical constraints?. Flora-Morphology, Distribution, Functional Ecology of Plants 198(6): 413-420. <a rel="noopener" target="_blank" href="https://doi.org/10.1078/0367-2530-1210114">https://doi.org/10.1078/0367-2530-1210114</a></p>



<p class="wp-block-paragraph">Sletvold, N., &amp; Rydgren, K. 2007. Population dynamics in <em>Digitalis purpurea</em>: the interaction of disturbance and seed bank dynamics. Journal of Ecology 95(6): 1346-1359. <a rel="noopener" target="_blank" href="https://doi.org/10.1111/j.1365-2745.2007.01287.x">https://doi.org/10.1111/j.1365-2745.2007.01287.x</a></p>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc9">出典元</span></h2>



<p class="wp-block-paragraph">本記事は以下書籍に収録されていたものを大幅に加筆したものです。</p>



<!-- START MoshimoAffiliateEasyLink -->
<script type="text/javascript">
(function(b,c,f,g,a,d,e){b.MoshimoAffiliateObject=a;
b[a]=b[a]||function(){arguments.currentScript=c.currentScript
||c.scripts[c.scripts.length-2];(b[a].q=b[a].q||[]).push(arguments)};
c.getElementById(a)||(d=c.createElement(f),d.src=g,
d.id=a,e=c.getElementsByTagName("body")[0],e.appendChild(d))})
(window,document,"script","//dn.msmstatic.com/site/cardlink/bundle.js?20220329","msmaflink");
msmaflink({"n":"花の生態がわかる写真図鑑 53種","b":"インプレスR&D","t":"9784802080569","d":"https:\/\/m.media-amazon.com","c_p":"\/images\/I","p":["\/51SxjDcZtpL._SL500_.jpg","\/51E4pQ9Kb1L._SL500_.jpg"],"u":{"u":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/4802080565","t":"amazon","r_v":""},"v":"2.1","b_l":[{"id":3,"u_tx":"Amazonで見る","u_bc":"#f79256","u_url":"https:\/\/www.amazon.co.jp\/dp\/4802080565","a_id":3360663,"p_id":170,"pl_id":27060,"pc_id":185,"s_n":"amazon","u_so":0},{"u_bc":"#87c209","u_tx":"Kindleで見る","u_url":"https:\/\/af.moshimo.com\/af\/c\/click?a_id=3360663\u0026p_id=170\u0026pc_id=185\u0026pl_id=27060\u0026url=https%3A%2F%2Fwww.amazon.co.jp%2Fdp%2FB099ZWPMLQ","s_n":"custom_4","u_so":1,"a_id":0,"p_id":0,"pc_id":0,"pl_id":0,"id":4},{"u_bc":"#f76956","u_tx":"BOOTH(pdf版)で見る","u_url":"https:\/\/keinch64.booth.pm\/items\/3107339","s_n":"custom_5","u_so":2,"a_id":0,"p_id":0,"pc_id":0,"pl_id":0,"id":5}],"eid":"gc58H","s":"s"});
</script>
<div id="msmaflink-gc58H">リンク</div>
<!-- MoshimoAffiliateEasyLink END -->
		<div class="wpulike wpulike-heart "><div class="wp_ulike_general_class wp_ulike_is_restricted"><button type="button" aria-label="いいねボタン" data-ulike-id="268" data-ulike-nonce="87cca828d6" data-ulike-type="post" data-ulike-template="wpulike-heart" data-ulike-display-likers="" data-ulike-likers-style="popover" class="wp_ulike_btn wp_ulike_put_image wp_post_btn_268"></button><span class="count-box wp_ulike_counter_up" data-ulike-counter-value="0"></span>			</div></div>
	]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
